بحار الأنوار ( ج 64 ) ( اخلاق اسلامى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٦

باب چهاردهم نشانه‌هاى مؤمن و صفات او

و ستم نكند بر دشمنان و نه بر دوستان كه شايسته‌تر است .

و بر خود بار نكند براى دوستان آنچه تاب آن را ندارد ، و اين سخن چند تفسير دارد :

1 - به كسى ستم نكند بخاطر دوستانش .

2 - گناه نورزد براى خاطر آنها چون گواهى دروغ بسود آنها ، يا نهان كردن گواهى بر آنها ، يا كوشش ناروا براى انجام كار نامشروع آنها .

3 - بر خود بار نكند و به عهده نگيرد براى دوستان آنچه را نتواند از عهده بر آيد .

تنش از او در رنج است به كار عبادت ، و روگردانى از رسوم و عادات تن پروران ، و كوشش در كمك بمؤمنان ، و مردم از او در آسايشند كه بدانها دستى نيندازد و كمكشان كند .

دانش دوست مؤمن است كه از او سود برد و در دنيا و ديگر سرا از او جدا نشود و او هم بايد از دانش جدا نگردد ، و آن را بى جا به كار نبندد .

بردبارى وزير اوست كه او را در كار دنيا و ديگر سرايش كمك كند چون وزير كه خيرخواه پادشاه است و عقل فرمانده لشكرهاى او است براى دفاع از وسوسه‌هاى شيطان و يورشهاشان ، و انجام كارهاى خوب و اخلاق پسنديده و همه پيرو خردند چنانچه در باب لشكرهاى عقل گذشت .

و در سند دوم كافى و كتب ديگر است كه : صبر فرمانده لشكرهاى او است و آن همچنين است و نرمش و مدارا برادر اوست با دوست و دشمن و مايه انجام كارهاى او است چون برادر كه با اوست و جدا نشود يا كمك كار و سود رسان است .

2 - كافى ( ج 2 ص 231 ) بسندش از امام سجاد عليه السّلام كه مؤمن خاموش باشد تا سالم ماند ، و سخن گويد تا سود جويد ، سپرده‌اش را بدوستان نگويد ، و گواهش را از بيگانه‌ها نهان نسازد ، هيچ كار خيرى را براى خودنمائى نكند و براى شرم از ديگران واننهد ، اگرش تعريف كنند و از آنچه گويند بترسد ، و از آنچه از كارهاى او ندانند كه ناشايسته است آمرزشخواهد ، گفته آنكه نداند درون او را وى را گول نزند ، و از