ميراث مشترك ايران و هند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٩

( 252 ) مخزن الادويه مع تحفة المومنين

1 . مجمع الجوامع ( مخزن الادويه ) ( ص 747 - / 1 متن )

( پزشكى - فارسى )

از : سيد محمّد حسين بن محمد هادى علوى عقيلى شيرازى ( قرن 12 ق )

مؤلف كتاب مفصلى تأليف نموده موسوم به مجمع الجوامع و تمام مسائل مربوط به پزشكى و داروسازى را در آن ذكر نموده است . به جهت مفصل بودن اين كتاب ، هر بخش آن به صورت كتاب مستقلى در آمده و نام خاصى پيدا كرده است . كه عبارتند از :

- / خلاصة الحكمة در فن كليات ؛

- / مخزن الادويه در مفردات ؛

- / ذخائر التركيب در مركبات ؛

- / معالجات امراض .

نسخهء حاضر بخش ادويهء مفرده است كه مؤلف آن را « مخزن الادويه » نام نهاده و در چهارده فصل و يك خاتمه قرار داده است . مؤلف در خاتمه ادويهء مختلف را به ترتيب حروف تهجى تنظيم نموده و اصطلاحات و واژه هاى كاربردى در داروها را ذكر و توضيح داده كه در چاپ حاضر « فرهنگ مخزن الاديه ناميده شده و در متن صفحه هاى 747 - / 652 آمده است .

آغاز : بسمله . الحمدللَّه الذى اظهر آثار قدرته بايجاد الموجودات بلامواد و ابرز اطوار بدايع صنايعه باحداث الكائنات بلا استعداد خلق .

2 . تحفة المومنين ( ص 747 - / 40 حاشيه )

( طب - فارسى )

از : حكيم محمد مومن بن محمد زمان حسينى تنكابنى ( قرن 11 ق )

كتاب طبى معروفى است كه مؤلف آن را به نام شاه طهماسب صفوى تأليف نموده است است . تنكابنى كتابش را در پنج تشخيص و سه دستور قرار داده و هر تشخيص داراى فصول و ابوابى است . عنوان تشخيص ها و دستور ها چنين است :

تشخيص اول : در بيان سبب اختلاف اقوال اطباء ماهية و قوت و قدر شربت ادويه و شروط اغذيه ؛

تشخيص دوم : در ذكر صفات ادويه ؛

تشخيص سوم : در بيان ماهيت و خواص و كيفيت ادويهء مفرده و اغذيهء مفرده ؛

تشخيص چهارم : در مداواى سموم ؛

تشخيص پنجم : در بيان اوزان و آنچه به آن متعلق است ؛