عين الحيات ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٥
اصل چهارم در حدوث عالم
اصل چهارم در حدوث عالم
اصل چهارم در حدوث عالم
بدان كه از جمله چيزهائى كه اين كلمات اعجاز آيات نبوى بر آن دلالت دارد حدوث عالم است ، چنانچه فرمود : خدا اوّل است پيش از همه چيز ، و اوّليّتش اضافى نيست ، كه چيزى پيش از او تواند بود ، يا آنكه زمان موجودى نيست كه اوّليّت به آن اعتبار باشد ، تا لازم آيد كه آن زمان بر او سابق باشد ، و تحقيق و معنى اوّليّت و سبق الهى در اين مقام مناسب نيست .
و ليكن اعتقاد بايد داشت كه آنچه غير خداوند عالميان است زمان وجودش از طرف ازل متناهى است ، كه چندهزار سال است ، و وجودشان زمان اوّلى دارد ، امّا خداوند عالميان قديم است ، و وجود او را اوّلى و نهايتى نيست .
و حدوث عالم به اين معنى اجماع جميع اهل اديان است ، و هر طائفه‌اى كه دينى داشته‌اند و به پيغمبرى مؤمن بوده‌اند ، به اين معنى قائل بوده‌اند ، و آيات بسيار بر اين معنى دلالت دارد ، و اخبار بر اين معنى متواتر است .
و جمعى از حكما كه به پيغمبرى و شرعى قائل بوده‌اند ، و مدار امور را بر عقل ناقص خود مىگذاشته‌اند ، به قدم عالم قائل نبوده‌اند ، و به عقول قديمه قائل شده‌اند ، و افلاك را قديم مىدانند ، و هيولاى عناصر را قديم مىدانند .
و اين مذهب كفر است ، و مستلزم تكذيب پيغمبران است ، و متضمّن انكار بسيارى از آيات قرآنى است ؛ زيرا ايشان را اعتقاد اين است كه هر چيز كه قديم است عدم بر او محال است ، و هيولى و صورت افلاك را قديم مىدانند ، پس مىبايد كه بر طرف شدن و متفرّق شدن افلاك و كواكب محال باشد ، و حال آنكه حق‌تعالى در سورهء انشقاق و انفطار و غير آنها از مواقع بسيار مىفرمايد كه : در