الله شناسى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٣

مراد از لقاء الله : وُقوفُ الْعَبْدِ مَوْقِفاً لا حِجابَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ رَبِّهِ

مُذيَّل ساخت كه : وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ . « و اوست تنها شنوا و تنها دانا . »

زيرا از آنجا كه خداوند سميع است به گفتارشان و عليم است به احوالشان ، سزاوار نمىباشد كه گوينده ، زبان به توحيد حقّ بگشايد مگر از صميم دل ، و با صبر بر هر فتنه و محنه‌اى .

و از اينجا نيز ظاهر مىشود كه ذيل آيه : فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ از قبيل وضع سبب مىباشد به جاى مسبّب ؛ همان‌طور كه در صدر آيه چنين بود : مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّهِ ، و اصل مطلب اين‌طور بود : كسى كه بگويد : آمَنْتُ بِاللَّهِ بايد آن را بر وجه استقامت بگويد و بر آن شكيبا باشد و در راه پروردگارش مجاهده نمايد .

و كلام خدا : وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ ، مجاهده و جهاد از مادّه جَهْد مىباشد به معنى بذل طاقت .

و در اين مطلب تنبيهى است براى ايشان مبنى بر آنكه مجاهدهء آنان در سبيل خدا ، به لزوم ايمان و صبر در مكاره ، در برابر خدا ؛ از چيزهائى نيست كه منفعتش به خداوند سبحانه برگردد تا آنكه آنها آن را مهمّ به شمار نياورند و نسبت به وجود خويشتن آن را مُلغى بنمايند ؛ بلكه فقط ثمره و نفع آن راجع به سوى خود آنان و نفوس خودشان مىباشد . به جهت آنكه خداوند از عالميان بىنياز است . بنابراين بر آنها فرض است كه ايمان را ملازم خود قرار دهند و بر مكاره و ناگواريها در برابر آن پاى فشارى و استقامت ورزند .

و كلام خدا : وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ تأكيد است براى آيه سابقه . إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ تعليل است براى مطالب ما قبل خود .

و التفات ( ادبى و عربى ) از سياق متكلّم بالغير به سوى اسم جلاله در اين دو آيه ، همچنين نظير التفاتى مىباشد كه در گفتار خدا : فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا ذكر شد .