الله شناسى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٩٠

نقل مجلسى ( ره ) دقيق‌ترين معنى را در مضمون « لَا يَزَالُ الْعَبْدُ »

و ايضاً فرموده است : إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ . « 1 »

و بدين جهت مىباشد كه طاعتشان طاعت خدا و معصيتشان معصيت خدا گرديده است . و واضح مىشود معنى كلام خداى تعالى : « كُنْتُ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ » وَ أنَّهُ بِهِ يَسْمَعُ وَ يُبْصِرُ . و همچنين است سائر مشاعر وى كه به نور خدا و به تنوير خدا ادراك مىكند ، و سائر جوارح او كه با تيسير و تدبير خدا به حركت در مىآيد : فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى . « 2 »

و قريب به اين معنى است آنچه را كه حكماء ، به گمانشان ذكر كرده‌اند در اتّصال نفس به عقول مفارقه و انوار مجرّده ؛ آنجا كه گفته‌اند :

گاهى از اوقات نفس به‌واسطه شدّت اتّصالش به عقل فعّال به حيثيّتى مىشود كه عقل به‌منزلهء روح براى نفس مىشود ، و نفس به‌منزله بدن براى عقل مىگردد ؛ در آن صورت نفس ملاحظهء معقولات را در لوح عقل مىنمايد و تدبير امور خودِ عقل را مىكند مانند تدبيرى كه نفس بدن را مىنمايد

( 1 ) . صدر آيه 10 ، از سوره 48 : الفتح : إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً . « حقّاً آن كسانى كه با تو بيعت مىكنند با خدا بيعت مىكنند . دست خدا بر بالاى دست ايشان است . پس كسى كه پيمان را بشكند ، بر ضرر خود پيمان را شكسته است ؛ و كسى كه پايدار و ثابت بماند بر آنچه را كه با خداوند عهد و ميثاق بسته است پس البتّه به زودى خداوند به وى مزد بزرگى عنايت خواهد فرمود . » ( 2 ) آيات 5 تا 7 ، از سوره 92 : الليل : فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى * وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى . « پس آن كسى كه عطا كند و تقوى پيشه سازد و تصديق خير و خوبى را بطور مطلق بنمايد ، پس ما مقدّمات كار او را در دنيا و آخرت به سهولت و آسانى فراهم مىآوريم . »