الله شناسى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢١٢

تا هستى سالك باقى است ، تجلّى ذاتى حقّ محال است

و يا چون موسى عمران در اين راه * برو تا بشنوى إنّى أنا الله

يعنى در سير و سلوك راه إله همچو إبراهيم خليل عليه السّلام روى از مظاهر گردانيده توجّه به عالم اطلاق كن ، و يا به حكم الطُّرُقُ إلَى اللهِ بِعَدَدِ أنْفاسِ الْخَلائِق « 1 » همچو موسى بن عمران عليه السّلام در اين راه حقّ چندان برو كه تجلّى حقّ در صور مظاهر حسّيّه مشاهده نمائى ؛ كه نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ . « 2 »

و بنا بر مقدّمه‌اى كه در بيان تجلّى گذشت معلوم مىشود كه اين تجلّى كه حضرت موسى را واقع شد از تجلّيات آثارى است . شعر :

بشنود إنّى أنا الله چون كليم از هر درخت * هر كه او بر طور دل از بهر ميقات آمدست

آيت حسن تو خواند جان ما از هر ورق * حال عارف برتر از كشف و كرامات آمدست

تا هستى سالك باقى است ، تجلّى ذاتى حقّ محال است

تا هستى سالك باقى است ، تجلّى ذاتى حقّ محال است

چون با وجود هستى مجازى و تعيّن سالك مشاهده ذات مطلق محال است فرمود كه : متن :

ترا تا كوه هستى پيش باقى است * جواب لفظ أرنى ، لَنْ تَرانى است

( 1 ) « راههاى به سوى خدا به تعداد نفس‌كشيدنهاى مخلوقات مىباشد . » و بعضى بعدد نفوسِ الخلائِق گفته‌اند ، يعنى : « به تعداد جانهاى مخلوقات » . و على كلّ تقدير ، اين عبارت مضمون حديثى نيست بلكه گفتار حكيمانه بعضى از حكماء مىباشد . ( 2 ) قسمتى از آيه 30 ، از سوره 28 : القصص : « و چون موسى به سمت آتش آمد ، از كنار طرف راست وادى در زمين بدون سقفِ بركت داده شده به وى از درخت ندا آمد كه : اى موسى ! من هستم خداوند ، پروردگار عالميان » !