الله شناسى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨٦
در حشر معلوم شود كه غير از حقّ تعالى همه سراب بودهاند
در حشر معلوم شود كه غير از حقّ تعالى همه سراب بودهاند
در حشر معلوم شود كه غير از حقّ تعالى همه سراب بودهاند
( حَشَرْتُهم أى : جَمعتُهم ) و مراد به اين حشر ، موت ارادى است ؛ كه مَنْ مَاتَ فَقَدْ قَامَتْ قِيَامَتُهُ ؛ « 1 » يعنى به صبح حشر كه موت ارادى است چون از خواب
و در ص 660 در توضيحش آورده است كه : « روايتى است كه در « زهر الآداب » به حضرت رسول [ صلّى الله عليه و آله و سلّم ] و در « شرح تعريف » به حضرت علىّ [ عليه السّلام ] منسوب است . ر ك : « احاديث مثنوى » ص 81 . » و در « الإنسان الكامل » عزيز الدّين نسفى در دو جا آمده است : ص 271 و ص 426 ؛ و در « احاديث مثنوى » نيز در دو جا : اوّل در ص 81 ، شماره 222 اين جهان وهم است ، اندر ظنّ مايست * گر رود در خواب دستى باك نيست مناسب است با مضمون اين روايت : النّاسُ نيامٌ فَإذا ماتوا انْتَبَهوا . كه در « زهر الآداب » طبع مصر ، ج 1 ، ص 60 منسوب به حضرت رسول صلّى الله عليه و آله ؛ و در « شرح تعريف » ج 3 ، ص 98 منسوب است به مولاى متّقيان علىّ عليه السّلام » . « و دوّم در ص 141 ، شماره : 438 تا برآيد ناگهان صبح اجل * وارهد از ظلمت ظنّ و دغل مستفاد است از مضمون روايت الناسُ نيامٌ فَإذا ماتوا انْتَبَهوا . كه شرحش در ذيل شماره 222 مذكور است » ( 1 ) صدر المتألّهين در « تفسير سوره سجده » انتشارات بيدار ، ص 87 و 88 ، در ضمن تفسير آيه قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ( آيه 11 از سوره 32 : السّجده ) فرموده است : « . . . تفارق و جدايى بين آن دو ( خلق و أمر ) موت انسان كبير و قيامت كبرى است : لا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ ( آيه 1 ، از سوره 75 : القيامة ) ، همانطور كه افتراق ميان روح انسان و بدنش موت اين عالم صغير و قيامت صغرى است به لحاظ كلام رسول الله صلّى الله عليه و آله : مَنْ ماتَ فَقَدْ قامَتْ قيامَتُهُ . » و در « إحياء العلوم » از طبع دار الكتب العربيّة الكبرى ، ج 4 ، ص 423 از أنس از رسول الله آورده است كه فرمود : فَمَنْ ماتَ قامَتْ قِيامَتُهُ . و نيز حجّة الإسلام غزالى در كتاب « المضنونُ به على غير أهله » در ص 79 ، كه در هامش جلد دوّم كتاب « الإنسان الكامل » شيخ عبد الكريم جيلىّ طبع شده است ( از طبع اوّل مطبعهء ازهريّهء مصريّه ، سنهء 1316 هجريّهء قمريّه ) ذكر كرده است