الله شناسى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٦

ادلّهء مثبتهء وجود بهشت و دوزخ در عوالم بعد از عالم دنيا

زانكه هر چه اينجا كنى از نيك و بد * مونست خواهد شدن اندر لحد

كه الْقَبْرُ صَنْدُوقُ الْعَمَلِ « 1 » .

و أعراف جمع عُرف است و عرف مكان مرتفع را مىگويند كه بر جوانب مشرف باشد و اين مرتبهء سابقان است كه فرمود : وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ . « 2 »

و ايشان كاملانىاند كه به مقام جمع الجمع رسيده‌اند كه مقام بقاء بالله است ؛ و حقّ را در هر شيئى متجلّى به صفتى مىبينند كه آن شىء مظهر آن صفت است ؛ و اين مقام إشراف است بر اطراف ، زيرا كه هر چيز را چنانچه هست مىبينند و مىدانند ، كه : وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ . « 3 »

ما طبيبانيم و شاگردان حقّ * بحر قُلزم ديد ما را فَانفَلَق « 4 »

( 1 ) « ديوان منسوب به أمير المؤمنين عليه السّلام » طبع سنگى : يا مَنْ بِدُنْياهُ اشْتَغَلْ * قَدْ غَرَّهُ طولُ الامَلْ الْمَوْتُ يَأْتى بَغْتَةً * وَ الْقَبْرُ صَنْدوقُ الْعَمَلْ و در طبع و تنقيح و تصحيح عبد العزيز الكرم نيز در ص 105 وارد است . و در « ديوان الشّعر المنسوب إلى أميرالمؤمنين عليه‌السّلام » عبد العزيز سيّد الاهل ، ص 113 ابيات زير را از حضرت آورده است : غَرَّ جَهولًا أمَلُه * يَموتُ مَن جا أجَلُهْ وَ مَنْ دَنا مِنْ حَتْفِهِ * لَمْ تُغْنِ عَنْهُ حيَلُهْ وَ ما بَقاءُ آخِرٍ * قَدْ غابَ عَنْهُ أوَّلُه ؟ وَ الْمَرْءُ لا يَصْحَبُهُ * فى الْقَبْرِ إلّا عَمَلُهْ ( 2 ) آيه 10 و 11 ، از سوره 56 : الواقعة ( 3 ) قسمتى از آيه 46 ، از سوره 7 : الاعراف ( 4 ) اشاره است به آيه 63 از سوره 26 : الشّعراء : فَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ . . . ( م )