الله شناسى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٧٠
« سيمرغ » ذات واحد مطلق و « كوه قاف » حقيقت انسانى است
و به مقتضاى كَلِّمُوا النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِم « 1 » ايمائى به حقيقت آن در اثناى ابيات خواهد شد ان‌شاءالله تعالى .
چون غرض ، تحصيل « 2 » طالب است به دانستن آنچه به حسّ و عقل كما يَنبَغى ادراك آن ميسّر نيست و موقوف تصفيهء قلب است فرمود كه : متن :
« سيمرغ » ذات واحد مطلق و « كوه قاف » حقيقت انسانى است
« سيمرغ » ذات واحد مطلق و « كوه قاف » حقيقت انسانى است
بگو سيمرغ و كوه قاف چبود ؟ * بهشت و دوزخ و أعراف چبود ؟
بدان كه در سيمرغ حكايات بسيار به حسب تأويل گفته‌اند ، فأمّا آنچه به خاطر فقير مىآيد آن است كه سيمرغ عبارت از ذات واحد مطلق است ، و قاف كه مقرّ اوست عبارت از حقيقت انسانى است كه مظهر تامّ آن حقيقت است و
( 1 ) بدين عبارت روايتى در حديث شيعه وارد نشده است . آنچه هست عبارت زير است : نَحْنُ - إنّا - مَعاشِرَ الانْبياءِ امِرْنا أنْ نُكَلِّمَ النّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقولِهِمْ . ( « المحجّة البيضاء » ج 1 ، ص 122 ؛ « تحف العقول » ص 37 ؛ « بحار الانوار » روضه ، ج 17 از طبع كمپانى ، ص 41 ، و از طبع حروفى : ج ، 77 ص 140 ، از « تحف العقول » ؛ و در « اصول كافى » ج 1 ، ص 23 روايت كاملترى وارد است . ) آرى از طريق عامّه روايت مرسلهء نبويّه‌اى در « مرصاد العباد » طبع بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، ص 15 آمده است . و در « احاديث مثنوى » در دو جا آمده است : اوّل ص 37 ، شماره 93 : پست مىگويم به اندازه عقول * عيب نبود اين بود كار رسول دوّم در ص 129 ، شماره 393 : رنگ و بو در پيش ما بس كاسد است * ليك تو پستى ، سخن كرديم پست ( 2 ) نسخه « ز » : تحريص