انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٦

انتقال انسان‌ها

است و انسان‌ها بعد از حساب دهى ، هركدام مطابق اعمال خود از آن كره به‌سوى كره دوزخ و كرات بهشت مىروند . يعنى تمام انسان‌ها ازكره‌ى دوزخ عبور مىكنند ؛ منتهى كسانىكه مستحق دوزخ اند به دوزخ سقوط مىكنند و كسانىكه مستحق بهشت اند از دوزخ عبور نموده و به بهشت مىروند .

در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا » « 1 » همه از ميدان حساب به كره دوزخ وارد مىشوند و كسى از اين مورد استثنا نمىباشد ، حتى بهشتىها . « ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا » « 2 » بعد خداوند جل جلاله كسانى را كه عمل نيك انجام داده‌اند ، تقوا و پرهيزگارى را پيشه‌ى خود قرار داده اند ، از عذاب نجات داده و به بهشت متنعّم مىسازد . از قراين دانسته مىشود كه كره دوزخ در وسط كره حساب و كره بهشت قرار دارد .

در اين‌جا سؤال ديگر مطرح مىشود كه آيا انسان‌ها ، يك مرتبه و يك‌جا در ميدان حساب محشور مىشوند يا اين‌كه به صورت دسته دسته و گروه گروه ؟ .

جواب : قبلًا عرض كردم كه روز قيامت بسيار طولانى است و شكى وجود ندارد كه در همين يك روز حساب تمام مردم تصفيه مىشود ؛ اما در مورد اين‌كه مردم يك مرتبه براى حساب حاضر مىشوند و يا دسته دسته ؟ به نظر من به‌طور دسته جمعى از نظر عقلى مشكل است ؛ براى اين‌كه از قرآن به‌طور قطع ثابت مىشود كه معاد جسمانى و روحانى است .

در اين‌صورت احتمال دارد كه حساب به‌صورت دسته دسته ؛ يعنى گروه گروه صورت بگيرد ؛ ولى بسيار سريع به‌گونه كامپيوترى ؛ وقتى مىگويم كامپيوترى ، براى

( 1 ) - مريم / 71 ( 2 ) - مريم / 72