انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٩

سنگينىهاى زمين

تمام آن آتش بوده است ؛ ولى روى زمين به مرور زمان سرد شده و داخل زمين هنوز هم مواد مذاب آتش وجود دارد كه كم كم از داخل زمين خارج مىشود . قرآن مجيد مىفرمايد : « مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى » « 1 » ما اين بدن فيزيكى شما را از همين زمين آفريديم و آن را دوباره به اين زمين فرو مىبريم و يك بار ديگر اين بدن شما را از زمين بيرون مىآوريم .

احتمال سوم : ممكن است كه مراد از خارج شدن سنگينى ، اموات‌ها باشند كه از درون زمين بيرون مىآيند .

اگر آيه مباركه فوق را با آيه « وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها » كنار هم قرار دهيم ، انسان با جرئت مىتواند بگويد كه مراد فقط بيرون شدن مرده‌ها از زمين است و يكى از مصاديق روشن « اثقال » همين انسان‌ها هستند كه دوباره زنده مى شوند . اما در مورد اين‌كه مراد آيه مباركه مواد مذاب و يا معادن باشد روشن نيست ؛ من نمىدانم كه آيا واقعاً مواد مذاب تا آن موقع سرد مىشود ياخير ؟ و يا اين‌كه معادن درآن وقت از زير زمين خارج مىشود يا خير ؟ بايد بگوييم والله العالم . لازم نيست كه هر چه در تفاسير ذكر شده است ما نيز آن‌ها را تأييد نماييم . قرآن كريم از جانب خدا است و انسان بايد آيات قرآن را بسيار با احتياط تفسير كند و نبايد آراى خود را در تفسير بياورد ؛ زيرا تفسير به رأى حرام است و علماى دينى و محصلين عزيز بايد اين را بدانند كه تفسير قرآن بدون دليل معتبر جايز نيست .

به‌هر صورت از ظاهر آيات مباركه دانسته مىشود كه مرده‌ها در روز قيامت از زير زمين بيرون مىشوند ؛ ولى كسى نمىداند كه اين روز چه وقت فرا مىرسد و به‌قول شاعر كه مىگويد :

كس ندانست كه منزل‌گه‌ى مقصود كجاست * اين قدر هست كه بانك جرسى مىآيد

( 1 ) - سوره طه / آيه 55