ولايت فقيه در حكومت اسلام (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢١٢

سلسلهء مراتب تدريجيّهء مرجِّحات حكم فقيه

صورت چه بايد كرد ! ؟

قَال : يُنْظَرُ ! فَمَا وَ افَقَ حُكْمُهُ حُكْمَ الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ خَالَفَ الْعَامَّةَ أُخِذَ بِهِ .

« حضرت فرمودند : نظر شود ! پس آن حكمى كه موافق با كتاب و سنّت و مخالف با عامّه است ، أخذ شود . »

در ميان اين دو حكمى كه دو فقيه مىكنند ، هر حكمى كه با كتاب خدا و سنّت پيغمبر و با عامّه مقايسه شد ، و ديديم با كتاب خدا و سنّت پيغمبر موافق ، و با عامّه مخالف است ، به آن عمل كنيم و ديگرى را رها كنيم .

قُلْتُ : جُعِلْتُ فِدَاكَ ! وَجَدْنَا أَحَدَ الْخَبَرَيْنِ مُوَافِقًا لِلْعَامَّةِ ، وَ الآخَرَ مُخَالِفًا لَهَا ؛ بِأَىِّ الْخَبَرَيْنِ يُؤْخَذُ ؟

« عرض كردم : فدايت شوم ! ما ديديم : يكى از اين دو خبر موافق عامّه است ؛ يعنى فقهاى عامّه طبق اين خبر فتوى مىدهند ؛ و آن خبرى را كه فقيه ديگر گفته است ، مىبينيم مخالف با عامّه است ؛ در اين صورت به كداميك از اين دو عمل كنيم » ؟

قَالَ : بِمَا يُخَالِفُ الْعَامَّة ، فَإنَّ فِيهِ الرَّشَادَ .

« حضرت فرمود : به نظر آن فقيهى كه حديثش مخالف عامّه است عمل كنيد ؛ زيرا كه رَشاد ، در مخالفتِ با عامّه است » .

قُلْتُ : جُعِلْتُ فِدَاكَ ! فَإنْ وَ افَقَهُمَا الْخَبَرَانِ جَمِيعًا ؟

عرض كردم : فدايت شوم ! اگر هر دو خبر موافق با حكم كتاب و سنّت و نظر عامّه هستند ، در اين صورت چه كنيم ! ؟ »

قَالَ : يُنظَرُ إلَى مَا هُمْ إلَيْهِ أَمْيَلُ حُكَّامُهُمْ وَ قُضَاتُهُم ، فَيُتْرَكُ وَ يُؤْخَذُ بِالآخَرِ .

« حضرت فرمودند : در اين صورت كه هر دو خبر موافق با عامّه هستند ، بايد نظر نمود كه : حكّام و قُضات عامّه به كداميك از آن دو بيشتر ميل دارند ، و