نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٨

[ ملاقات أبو العلاء معرّى با علم الهدى ، و مناظرهء شعرى در بريدن دست دزد ]

يعنى عزّت و بزرگداشت امانت ، آن را گران‌قيمت نمود ؛ و ليكن ذلّت و پستى خيانت آن را ارزان قيمت كرد ؛ پس حكمت خداوند را فهم كن ! و در روايتى است كه سيّد مرتضى بدين گونه پاسخ داد كه :

حراسة الدّم أغلاها و أرخصها * حراسة المال فانظر حكمة البارى

يعنى براى آنكه خون مردم محفوظ بماند ، آن را گران قيمت نمود ؛ و براى آنكه مال مردم محفوظ بماند ، آن را ارزان قيمت كرد ؛ اينك تو حكمت خداوند خالق را درياب و تماشا كن .

و يكى از حضّار مجلس سيّد ، پاسخ او را بدين بيت داد كه :

هناك مظلومة غالت بقيمتها * و هاهنا ظلمت هانت على البارى

يعنى در وقتى كه دستى را ببرند ، آن دست مظلوم واقع شده بود ؛ لهذا قيمتش گران شد ؛ و در دزدى نمودن اين دست ظالم قرار گرفت ؛ لهذا بر خداوند خالق بىارزش و بىأرج درآمد .

و يكى ديگر از حضّار مجلس بدين گونه جواب داد كه : لمّا كانت أمينة كانت ثمينة ؛ فلمّا خانت هانت .

يعنى در وقتى اين دست أمين بود ؛ گرانقدر و گران قيمت بود ؛ و چون خيانت كرد ، پست شد و ديگرى اين مفاد را به نظم درآورد كه :

خيانتها اهانتها و كانت * ثمينا عند ما كانت أمينا

يعنى : خيانت آن او را پست كرد ؛ و در هنگامى كه امين بود ، ثمين و پرارزش بود ! « 1 » « 2 »

( 1 ) روضات الجنات ، طبع حروفى ج 1 ، ص 271 و اين داستان را نيز در نامهء دانشوران ناصرى ، ج 2 ص 211 ذكر نموده است . ( 2 ) و مجموع پاسخهاى داده‌شدهء از اعتراض أبو العلا روى اين بيان به سه امر بازگشت مىكند كه هريك از آنها جداگانه مىتوانند علّت و سبب بريدن دست دزد قرار گيرند : أوّل قيمت و ارزش امانت و بىقيمتى و بىبهائى خيانت است . دوّم براى جلوگيرى از ظلم و مبارزهء با تجاوز و عدوان است كه در صورت مظلوم -