افق اعلى (تفسير آياتى از قرآن مجيد) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٢٧

وحشتناك

محكمى را كه براى تمييز ضعفاء و ثقات بيان شده در كتاب بحوث فى علم الرجال و كتاب بداية الرجال و جزء دوم كتاب رنگارنگ مطالبى را ذكر كرده‌ام وليست ضعفاء و مجاهيل آنان نيز كم نيست .

چهار مطلب در يك آيه

قُلْ إِنْ تُخْفُوا ما فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( آل‌عمران : 29 )

در اين آيه مباركه چهار مطلب است :

اوّل : علم خداوند به آنچه از صفات و نياتى كه إنسان‌ها آنها را پنهان يا اظهار مى دارند

دوم : قدرت ثابت خداوند بر هر چيز

سوم : كه سينه هاى انسان محل صفات و نيات ( خوب و بد ) است

چهارم : عموم علم خداوند به آنچه كه در آسمانها و زمين است

توضيح مختصرى در اين چهار مورد :

1 - در مورد عموم علم خداوند از ازل تا به ابد به همه مخلوقات ، شواهد قرآنى و دلايل حديثى وجود دارد ظاهراً علماى إماميه اثنى عشريه در آن هيچ اختلافى ندارند و از مرتكزات مذهبى مىباشد ولى بين متكلمين و فلاسفه اقوال متعددى وجود دارد ، بلكه بعضى از اقوال فلاسفه مخالف ضرورى دين اسلام است .

تفصيل اين مباحث و اقوال در جزء اول صراط الحق مذكور است ولى من نديدم كسى را از متكلمين « 1 » و فلاسفه كه بر عموم تعلق علم تفصيلى خدا در ازل به همه اشياء تا ابد كه شامل علم به استحاله مستحيلات عقليه و لزوم ملازمات واقعيه و وجود همه موجودات امكانى و خصوصيات ماهيات آنها ، دليل عقلى إقامه كرده باشد ، تنها صدرا صاحب اسفار است كه

( 1 ) - متكلمين نوعاً عموم علم خداوند را به همه موجودات ثابت نموده اند . نه به همه‌ى اشياء از اذل تا ابد .