رنگارنگ يا كشكول درويشى (فارسى) — الصفحة ١٩٥

وجود قاصر در اصول دين

و در آيه ديگر آمده : « وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ » . ( البقرة / 146 ) .

همچنين در جاى ديگر مى فرمايد : « وَ يَحْلِفُونَ عَلَى الْكَذِبِ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( المجادلة / 14 ) .

و امثال اين آيات مباركه كه مى گويد كفار با آنكه به آيات ما يقين داشتند آن ها را انكار كردند ، و حق را با اين كه به آن علم داشتند پنهان مى سازند ، و با علمىكه دارند به دروغ سوگند ياد مىكنند .

دسته دوم به نبوت و رسالت مرسلين - فرستادگان خدا - و دين ها و شرايع آسمانى علم نداشته و ندارند ، ولى مى گويند ما در مورد دين و صحت و سقم آن ها وقت خود را صرف نمىكنيم كه كار بيهوده و ضياع عمر است ؛ چون از دين فايده و منفعت مادى به دست نمى آوريم ، و تأثيرى نمىكند كه دين از جانب خداوند باشد و يا ساختگى بشر ، ما به آن ايمان نمى آوريم ؛ اينان به اسم جاهل مقصر شناخته مىشوند .

هردو طايفه - كافر معاند و متعمد و كافر جاهل مقصر - از نظر عقل مستحق عقاب اخروى هستند . بلى عقاب مقصرى كه خداوند مىداند اگر تتبع و فحص و سوال و تحقيق هم بكند بازهم به دين حق نمىرسد و يا به يك دين باطل ديگرى اعتقاد پيدا مىكرد ، استحقاق عقاب او عقلا كمتر از كافرى است كه اگر تحقيق مىكرد به دين حق خداوند مىرسيد . ( دقت كنيد ) .

ولى اين دو دسته به هر تعدادى باشند در غيبت انبياء ( ع ) زياد نيستند .

دسته سوم جاهلان قاصر هستند كه آمادگى پذيرش دين خدا را در فرض علم دارند ، ولى از نظر عقل و ادراك و يا شرايط متعدد محيط بد خود يا قدرت فحص را ندارند و يا احتمال صحت دين خدا را نمىدهند .

در اين دسته فرق بين عوام الناس غافل و متخصصين علوم تجربى و علوم