رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم (فارسى) — الصفحة ٩٣

چهارم ، ايمان اكبر :

فاعِلُونَ . وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ ( سورهء مؤمنون آيه 2 إلى آيه 5 ) .

چه اعراض از لغو متحقّق نمىشود مگر به واداشتن هر عضوى از اعضاء را به آنچه از براى آن آفريده شده است .

و حضرت أبي عبد الله عليه السّلام در حديث زبيرى و حمّاد ذكر اين مرتبه از ايمان را فرموده و خلاصهء اين حديث اينست كه :

الإيمان فرض مقسوم على الجوارح كلّها فمنها قلبه و هو أمير بدنه ، و عيناه و أذناه و لسانه و رأسه و يداه و رجلاه و فرجه .

و عمل هر يك را بيان فرمود . « 1 » و نيز حديث ابن رئاب اشاره به اين مرتبه است كه :

إنّا لا نعدّ الرّجل مؤمنا حتّى يكون بجميع أمرنا متّبعا مريدا . ألا و إنّ من اتّباع أمرنا و إرادته الورع . « 2 » و آنچه در صحيفهء الهيّه وارد است كه أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ ( سورهء حديد آيه 16 ) امر به مسافرت از ايمان اصغر است به ايمان اكبر .

( 1 ) - حديث زبيرى را از حضرت صادق عليه السّلام در ج 2 « اصول كافى » ص 33 آورده است . اين حديث بسيار مفصل است و بالغ بر چهار صفحه است . و اما حديث حمّاد را از « العالم » عليه السّلام در همين كتاب در ص 38 ذكر كرده است اين حديث نيز بالغ بر يك صفحهء مفصل است ( فمن أراد تمامهما فليراجع مصدرهما ) . ( 2 ) - اين حديث را در ج 2 « اصول كافى » ص 78 با اسناد متصل از ابن رئاب از حضرت صادق عليه السّلام آورده است و در خاتمهء حديث مىفرمايد : فتزيّنوا به يرحمكم الله و كبّدوا أعداءنا ( به ) ينعشكم الله .