رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم (فارسى) — الصفحة ١٩٥

[ ذكر اكبر و اعظم ]

حروف از زبان و دل « 1 » و خلوّ معده و به رفق عدد را زياد كردن و ابتدا به بسمله نمودن و استقبال و مربّع نشستن و چشم بر هم نهادن ضرور است ، مگر در حالت غير خلوت . و مربّع نشستن در مجمع البحرين مجنّحا ، و خلوت از غير محرم و زنان و عوام و ارباب عقول ناقصه لازم است و زبان به كام چسبانيدن و وقت ذكر را شبها و سحرها و عقب فرائض قرار دادن مطلوب است .

و بايد هويّت ذات در جميع احوال ملحوظ ، و بعد از ارادهء قطع ذكر در حالى در قلب و زبان مخاطبا لله بگويد : أنت مقصدى و رضاك مطلبى و برحمتك استغاثتى .

[ ذكر اكبر و اعظم ]

[ ذكر اكبر و اعظم ]

و بعد از اين به ذكر اكبر « 2 » ، ابتدا خفىّ و بعد سرّى پردازد .

و اولى آنست كه ابتدا به حرف نداء و بعد بدون آن باشد . و مدّ الله مطلوب است .

و بعد شروع كند به ذكر اعظم « 3 » كه نفى و اثبات بسيط است . و اين آخر درجات ذكر است .

و در همهء اين درجات خالى از ذكر ذاتى نباشد و لكنّ الله المذكور غريم لا يقضى دينه ، رزقنا الله الوصول إلى المقصد .

بزرگى فرموده :

إذا أراد الله أن يولّى عبدا فتح عليه باب الذّكر ، ثمّ فتح باب القرب ، ثمّ أجلسه على كرسىّ التّوحيد ، ثمّ رفع

( 1 ) - چون كلام در ذكر است نه ورد لذا ذاكر نبايد ذكر را بر زبان جارى كند ، بلكه بايد تصور خروج آن را بر زبان و دل بنمايد . ( 2 ) - يعنى الله . ( 3 ) - مراد لا إله الاّ هو ، يا لا هو الاّ هو است .