رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم (فارسى) — الصفحة ١٣٥
فصل دوّم : بيان تفصيلى در طريقهء سلوك إلى الله
و امّا بيان دوم :
بدانكه علماى طريقت از براى سالك ، منازل و عقبات بيان نموده‌اند و طريق سير در آنها را شرح داده‌اند . و در تعداد منازل و ترتيب آنها اختلاف كرده‌اند تا اينكه اقلّ آنها را هفت و اكثر آنها را هفتصد گفته‌اند و بعضى به هفتاد هزار تصريح كرده‌اند . « 1 »
( 1 ) - بدانكه حجب واقعهء در راه را به اختلافات تعبير فرموده‌اند . بعضى حجاب را فقط يك حجاب دانسته‌اند و آن را عبارت از نفس گرفته‌اند . و رفع آن را يا عرفان به آن دانسته‌اند ، كه من عرف نفسه فقد عرف ربّه يا تزكيه و تطهير آن كه قد أفلح من زكّيها يا عبور از آن كه أمات نفسه و أحيى قلبه . و بعضى آن را عبارت از دنيا گرفته‌اند و مقصود از دنيا در اينجا « ما سوى الله » است چنان كه فرمود : أخرجوا من الدّنيا قلوبكم قبل أن تخرج منها أبدانكم . و بعضى انّيّت و هستى دانند چنان كه گويند : بينى و بينك انّيّى ينازعنى * فارفع بلطفك إنّيّى من البين و بعضى حجاب را دو حجاب دانسته‌اند ظاهر و باطن ، يا دنيا و آخرت چنان كه گويد : از تو تا مقصود چندان منزلى در پيش نيست * يكقدم بر هر دو عالم نه كه گامى بيش نيست -