وظيفه علماى دينى ما (فارسى) — الصفحة ٢٥
12 - قول به غير علم :
و فى رواية ثالثة عنه ( ع ) :
« ان الله خص عباده بآيتين من كتابه أن لا يقولوا حتى يعلموا و لا يردّوا ما لم يعلموا » .
و قال الله عزّوجلّ : « أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ » .
و قال : « بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ » .
و فى الصحيح قال هشام : قلت لابى عبدالله ( ع ) :
« ما حق الله على خلقه ؟ فقال : أن يقولوا ما يعلمون و يكُفُّوا عما لا يعلمون ، فإذا فعلوا ذلك فقد أدّوا الى الله حقه » « 1 »
.
گاهى مبلغين و وعاظ بر سر منابر يا در خطبههاى جمعه ، كه معلومات كافى ندارند ولى دوست دارند داد سخنى بدهند ، در تفسير يك آيه به خاطر جلب توجه مردم مطالبى را به آيه نسبت مىدهند كه آيه مذكور اصلًا دلالتى بر آن مطالب ندارد ، و بدين ترتيب همه آنها افتراى بر خداوند است . ( نعوذ بالله منه ) . در تفسير آيات نبايد از حد دلالت الفاظ بيشتر رفت ، ترويج اسلام به دروغهاى بىمزه كمسوادها احتياجى ندارد .
و فى رواية الكافى عن ابى جعفر ( ع ) :
« ما علمتم فقولوا ، و ما لم تعلموا فقولوا : الله اعلم ، ان الرجل لينتزع الآية من القرآن يخر فيها أبعد ما بين السماء و الارض » .
آنچه مىدانيد بگوييد و آنچه نمىدانيد ، بگوييد خدا داناتر است ، همانا مرد آيهاى قرآن بيرون مىكشد ( به به دلخواه خويش تفسير كند ) از اين رو بلافاصله دور تر از ميان آسمان و زمين سرنگون گردد ( يا از معناى واقعى آيه دور شود ) .
روايات در مذمت تفسير قرآن به رأى و به دور از دلالت لفظى بسيار زياد است .
تفسيرهاى بىمورد از آيات شريفه و استظهارهاى دلخواه از احاديث ، بر خلاف ظواهر الفاظ و معانى لغويه آنها ، حرام است و مؤلفين و مبلغين بايد در گفتار و نوشتار خود شديداً مراقب باشند . و الله الهادى و المسدّد .
( 1 ) . اين چهار روايت از طريق شيعه از اصول كافى نقل شده و روايات درين مورد زياد است .