روش جديد اخلاق اسلامى (فارسى) — الصفحة ٤٤

آراى ديگران در اين مسأله

رابطه فرد و ديگران است و اخلاق خوب در پيروى احساسات است .

جواب : اين گوينده براى اعتبار احساسات دليلى اقامه ننموده است و به مجرد ادعا اكتفاء كرده كه قابل قبول نيست ، بر علاوه كه عواطف انسانى گاهى با مصالح عمومى سازگارى ندارد ، مثلًا انتقام از نظر عدالت اجتماعى و حدود تعزيرات براى امنيت اجتماعى مفيدو لازمست ولى رقت و عاطفه با آنها مخالف است وَ لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ »

4 - هر صفتى كه نتيجه خوب داشته باشد خوب است و اگر نتيجه بد داشته باشد بد است و بدين ترتيب حسن و قبح هر چيز وابسته به نتايج آن است .

جواب : ولى گوينده بايد بگويد كه خوبى و بدى نتيجه از چه راهى بدست مىآيد . و براى آن چه معيارى وجود دارد .

5 - هر خلقى كه براى جامعه مفيد باشد خوب و نيكو است و اگر براى جامعه مضر باشد بد و زشت است چه براى فرد مفيد باشد چه مضر ، فرد بايد خواهان سعادت عموم باشد كه سعادت عموم در نهايت شامل سعادت فرد هم مىشود .

جواب : تا ميزان خوبى و بدى مشخص نگردد مفيد و مضر نيز بدرستى فهميده نمىشود مثلًا تشويق به بى عفتى براى جمع زيادى مفيد است . سلب آزادى از ملتها براى حكومتها مفيد است ، مصادره