روش جديد اخلاق اسلامى (فارسى) — الصفحة ١٥٩

دهم - خشوع و تواضع

خصوص واجب الوجود قبولى آن مشكل است و تحقيقه فى محله .

بهر حال يكى از مراتب شكر گزارى بيان كردن نعمت‌هاى خداوند و عدم كتمان آنها است وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

دهم - خشوع و تواضع

دهم - خشوع و تواضع

قال اللّه تعالى أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ . . . « 1 » آيا وقت آن براى مؤمنين نرسيده كه دلهاى شان براى ياد خدا و چيزى كه نازل نموده خاشع گردد و مانند اهل كتاب پيشين نباشند كه پس از گذشت مدتى قسى القلب شدند .

وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً « 2 » بر روى خود به خاك عبوديت افتاده مىگريند و خشوع ايشان بيشتر مىگردد .

قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ مؤمنانى كه در نماز خاشعند رستگارانند ، راغب مىگويد : خشوع به معناى ضراعت ( تضرع ) است خشوع اكثرا در مورد اعضا و جوارح استعمال مىشود و ضراعت اكثرا در دل .

ولى خشوع در دو آيه اول و حتى در آيه آخر ظاهراً همان خشوع نفس است كه باعضاء و جوارح سرايت مىكند .

مراد از خشوع و خضوع همان تواضع و فروتنى و بيچارگى

( 1 ) - سوره حديد / آيه 16 . ( 2 ) - سوره اسرى / آيه 109 .