عجايب ومطالب (فارسى) — الصفحة ٨٠

59 . مشكلاتى در شكل اول منطق

جواب : حد وسط در مقدمتين تكرار نشده است ، زيرا جزيى در صغرى ، مصداق آن مراد است و در كبرى ، مفهوم آن قصد شده است ، و اين مغالطه با جواب آن نيز سيال است .

القائل بإلهية فرعون قائل بجسمانيته . و كل قائل بجسمانيته فهو صادق . فالقائل بالهية فرعون فهو صادق .

جواب مغالطه در حذف متعلق كبرى است ، اصل آن اين گونه است : و كل قائل بجسمانيته فهو صادق فى قوله بالجسمانية . وقتى اين متعلق در نتيجه آورده شود ، اشكالى باقى نمى ماند .

العالم متغير و كل متغير حادث فالعالم حادث

بر اين شكل اين ايراد وارد است كه كبرى كليت ندارد ، زيرا هرچه متغير فرض شود ، جزء عالم ( موضوع در صغرى است ) و فرد ديگرى نيست .

جواب : اگر اين ايراد را قبول كنيم مشكلى در استدلال فوق وارد نمى شود ، وقتى ثابت كنيم كه همين متغير حادث است ، نتيجه به دست مى آيد ولى اين نتيجه اصطلاحا نتيجه گفته نمى شود و متغير ديگر وجود ندارد كه احتمال داده شود كه او حادث نباشد .

بر اين استدلال دو ايراد وارد آمده :

يكى اينكه مجردات ( عقول كلى ) تغيير ندارند « 1 »

و روح مجرد انسان هرچند تغير دارد ولى ذات آنان قديم است . « 2 »

ديگر اينكه جهان ماده و

( 1 ) . وجود عقول كليه دليل قطعى ندارد .

( 2 ) . قدم ارواح انسانى ممنوع است .