عجايب ومطالب (فارسى) — الصفحة ١١٥

87 . اقسام منطق

1 - منطق ارسطوئى

2 - منطق استقرائى

3 - منطق رياضى

4 - منطق تجربى

5 - منطق ذاتى

6 - منطق ديالكتيكى

نظرى بر منطق ارسطويى

ارسطو در تدوين منطق خود قابل تقدير است . هرچند كه قسمتهايى از آن از ابتكار ديگران است . اين تدوين او نمايان گر مقام عالى علمى و فكرى او بوده است ولى اين موضوع مانع از آن نمى شود كه نگارنده نظر خود را درباره اين علم اظهار نكند .

1 - قسمت كليات خمس ( بحث جنس و فصل و نوع ) بحث بيهوده است ، ما تاكنون حتى جنس و فصل انسان را نفهميده ايم تا چه رسد كه حقايق موجودات ديگر را درك كنيم .

2 - نسب اربعه براى تحديد مفاهيم و امتياز آنها همانند تقسيم مفهوم به جزئى و كلى و ضرورى و نظرى تا حدى خوب است ، چنانچه تقسيم علم به تصور و تصديق نيز مفيد است ، همانگونه كه تقسيم آن در فلسفه به حصولى و حضورى مفيداست ولى از عدم عنوان نسب اربعهء در منطق دانشمندان دچار مشكلى نمى شدند .