رساله نكاحيه (كاهش جمعيت ضربه اى سهمگين بر پيكر مسلمين) (فارسى) — الصفحة ٢٨٦

فقيه نمىتواند تشخيص عقيم شدن در صورت بستن لوله را بر عهدهء عوامّ بگذارد

است و در نظر عرف چيزى كه جنين و حتّى نطفه بر آن صدق كند وجود ندارد . »

عرض مىشود : منظور از انعقاد ، رسيدن مادّهء نر به تخمك ( اسپرماتوزئيد به اوول ) و در هم فرو رفتن است . همين است معنى انعقاد و همين است صدق جنين ( در مرحلهء نخستين ) كه داراى ديه بيست مثقال شرعى طلا مىباشد ، خواه مرئى باشد خواه نباشد . زيرا حكم شرع تابع موضوع انعقاد مىباشد ، نه قابل رؤيت بودن در خارج . و معلوم است كه ترتّب حكم منوط به صدق موضوع مىباشد . همين كه در نظر عرف خاصّ ، انعقاد صدق نمود ، حكم حرمت و سقط و ديه بر آن بار مىگردد .

فقيه نمىتواند تشخيص عقيم شدن در صورت بستن لوله را بر عهدهء عوامّ بگذارد

فقيه نمىتواند تشخيص عقيم شدن در صورت بستن لوله را بر عهدهء عوامّ بگذارد

توضيح آنست كه : در اينجا و بسيارى از موارد ديگر ترتّب حكم ، منوط به صدق تحقّق موضوع در خارج نزد عرف عامّ نمىباشد . زيرا عرف عامّ را اصلاً به شناسائى اين امور راهى نيست ؛ و بعضى اوقات تا يك ماه و بيشتر نگذرد ، خود زن چه بسا خود را حامله نمىشناسد تا چه رسد به ديگران .

در اينجا مناط ، تشخيص عرف خاصّ يعنى پزشكان مىباشد ، و ايشان بمجرّد دخول اسپرم در تخمك ، حكم به انعقاد مىكنند ؛ و عرف عامّ هم در نظير اين موارد بايد به عرف خاصّ رجوع كند تا بفهمد آيا حكم سقط و يا ديه در اين حال كه اسپرم قابل رؤيت نيست ، صادق مىباشد يا نه ؟ ! وَ كَمْ لَهُ مِنْ نَظيرٍ .

مثلاً شرع حكم به لزوم افطار در شهر رمضان براى مريض مىكند . انسان نمىتواند در تشخيص آنكه مريض هستم يا نه به عرف عامّ مراجعه نمايد ، زيرا چه بسا آنها ميگويند : تو از ما سالم‌تر مىباشى ! بدنت فربه‌تر است ! امّا طبيب كه محطّ موضوع تشخيص مرض از حركات نبض و بعضى از آثار دگر است ، مىگويد : بر تو روزه جائز نيست . چون كسالت قلبى دارى و روزه تو را از پا در مىآورد .

و اينكه فرموده‌اند : « از اين گذشته اقدامى براى از بين بردن آن نشده ، بلكه خود به خود وقتى نتوانست نطفه به قرارگاه اصلى راه يابد مىميرد ، و به اين