در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — الصفحة ٩٣

شأن نزول آيه‌ها

مكّه ، موجب ركود بازار تجارت ما مىگردد و خانه‌هاى زيادى كه براى زايران مكّه اجاره داده مىشد ، براثر جلوگيرى از ورود مشركان خالى مىماند . برخى از افراد ضعيف‌الايمان ، از اين طريق در تضعيف سپاه مسلمانان مىكوشيدند . آيات ياد شده به منظور بيدار كردن مسلمانان و پاسخ به گفتار آنها نازل گرديده است .

هدف آيات اين است كه : هرگاه علاقه به پدران و فرزندان و زنان و اموال و مساكن ، شما را از جهاد و يارى دين خدا باز بدارد ، در چنين صورت بايد در انتظار يك گرفتارى فوق‌العاده باشيد .

جملهء « فَتَرَبَّصُوا حَتّى يَأْتِىَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ » ممكن است كنايه از همين معنا باشد .

آيهء 52 از همين سوره اين جمله را روشن‌تر مىسازد :

« وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينا ؛

ما در انتظار آن هستيم كه عذابى از ناحيهء خدا يا به وسيلهء ما به شما برسد » .

در جملهء پيش احتمال ديگر نيز وجود دارد و آن اين‌كه هرگاه شما در انجام دستورهاى خدا سهل‌انگارى ورزيد ، در انتظار آن باشيد كه خدا گروهى را كه ثابت و پايدارند برانگيزد چنان‌كه در آيهء ديگر به اين مطلب اشاره مىكند و مىفرمايد :

« يا أَيُّها الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِى اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى المُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الكافِرِينَ يُجاهِدُونَ فِى سَبِيلِ اللَّهِ ؛ « 1 »

اى افراد با ايمان ، هرگاه كسى از شما از دين خدا برگردد ، به زودى خدا گروهى را برمىانگيزاند كه خدا آنها را دوست مىدارد و هم آنها خدا را دوست مىدارند ، در برابر مؤمنان مهربان و خاضع ، و در برابر كافران سرسنگين هستند . در راه خدا مبارزه مىنمايند و . . . » .

در پايان به توضيح مطلبى كه قبلًا يادآور شديم مىپردازيم و آن اين‌كه ، هدف

( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 54 .