در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — الصفحة ١١٣

آداب جهاد با اهل كتاب

حفاظت شما از ما سلب گشت ، در اين صورت هيچ‌گونه الزامى به پرداخت آن نداريد . اين نامه در سال دوازدهم هجرى ماه صفر نگارش يافت » .

2 . هنگامى كه نعمان ، رئيس هيأت اعزامى به دربار يزدگرد با نمايندهء ايران مذاكره نموده وى سخنان خود را چنين پايان داد :

« و إن اتّقيتمونا بالجزاء قبلنا و منعنا كم ، وإلّا قاتلنا كم ؛

هرگاه براى جلوگيرى از حملهء ما جزيه بپردازيد ، ما مىپذيريم و شما را از هر گونه پيش آمد و تجاوز حفاظت مىنماييم ، و در غير اين صورت با شما مبارزه مىكنيم » .

3 . شاهد ديگر اين است كه هنگامى كه حبيب فرمانده برخى از ستون‌هاى اسلامى از ترس حملهء روميان مجبور شد كه دمشق را تخيله كند ، با فرمانده كل قوا ابوعبيده تماس گرفت و به او رسانيد كه صلاح اين است براى مدتى سپاه را در يك نقطه متمركز سازيم . در چنين هنگام ابوعبيده طى نامه‌اى تذكر داده :

« اردد على القوم الّذين كنّا صالحناهم من أهل البلد ما كنّا أخذنا منهم ؛ فإنّه لاينبغي لنا إذ لانمنعهم أن نأخذ منهم شيئاً ؛

آن‌چه از مردم « دمشق » به عنوان صلح و جزيه گرفته‌اى برگردان ؛ زيرا در صورتى اين ماليات را حق داريم بگيريم كه حفاظت جان و مال آنان را برعهده بگيريم و اكنون شايسته نيست ما از آنان دفاع نكرده چيزى دريافت كنيم » .

4 . هنگامى كه عبادة بن صامت فرمانروايان مصر را به آيين اسلام خواند چنين گفت : شما مخيّريد : خواستيد آيين اسلام را اختيار كنيد و خواستيد بر آيين خود باقى بمانيد و جزيه بپردازيد ، جان و دارايى و زمين و خانهء شما را حفاظت مىكنيم و هركس از راه تجاوز به اموال شما دست دراز كند ، سخت با او مىجنگيم .

باز نامه‌هاى ديگرى هست كه هر يك به تنهايى نظر اسلام را در گرفتن