قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى) — الصفحة ٢٦
1 . همهء ذرات جهان در برابر خدا ساجد و خاضعند
« وَلِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِى السَّمواتِ وَما فِى الأَرضِ مِنْ دابَّةٍ وَالمَلائِكَةُ وَهُمْ لايَسْتَكْبِرُونَ » ؛ « 1 »
براى خدا آن چه در آسمان‌ها و زمين است از جنبندگان و فرشتگان ، سجده مىكنند و هرگز كبر نمىورزند » .
ج ) در برخى ديگر سجدهء گياهان و درختان را متذكر مىگردد و مىفرمايد :
« وَالنَّجْمُ والشَّجَرُ يَسْجُدانِ » ؛ « 2 » بوته‌ها و درختان او را سجده مىكنند .
بار ديگر با ديد وسيعى از سجود و خضوع سايه‌هاى اجسام سخن گفته و مىفرمايد :
« أَوَ لَم‌ْيَرَوْا لى ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَى ءٍ يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ عَنِ الَيمِينِ وَالشَّمائِلِ سُجَّداً لِلَّهِ وَهُمْ داخِرُونَ » ؛ « 3 »
مگر نمىنگرند به اجسامى كه خدا آفريده است كه سايه‌هاى آنها از راست و چپ ( صبح و عصر ) حركت مىكنند و خدا را سجده مىنمايند ، در حالى كه خود اجسام در حال خضوع و اطاعت هستند .
ه ) براى بار پنجم ، خداوند از سجدهء آفتاب و ماه و ستارگان و كوه‌ها و درخت و چهارپايان ، سخن گفته است آن جا كه مىفرمايد :
« أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِى السَّمواتِ وَمَنْ فِى الأَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالجِبالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوابُّ وَكَثِيرٌ مِنَ النّاسِ . . . » ؛ « 4 »
( 1 ) . . نحل ( 16 ) آيهء 49 . ( 2 ) . . الرحمن ( 55 ) آيهء 6 . ( 3 ) . . نحل ( 16 ) آيهء 48 . ( 4 ) . . حج ( 22 ) آيهء 18 .