قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى) — الصفحة ١١٩
10 - تجسم اعمال در جهان ديگر
به خاطر ما وارد مىشود ، ولى هر چه دربارهء آن‌ها بحث شود ، جز شبحى از حقيقت دستگير نمىشود . البته ما تقصير نداريم ، بلكه حقايق آن جهان چنان بالاست كه در قالب الفاظ اين جهان در نمىآيد و آخرين راه براى درك درجات و دركات آخرت ، اين است كه از روى مقايسه و تشبيه ، دورنمايى از آن‌ها در ذهن خود ترسيم نماييم و در اين صورت ، قصور ، متوجه قواى ادراكى و زبان و الفاظ ماست .
حال ما در مورد درك حقايق آن جهان ، حال جنينى است كه در رحم مادر قرار گرفته باشد ؛ او هر اندازه هوش و استعداد داشته باشد نمىتواند وضع موجود بيرون رحم را درك كند .
مولوى اين تمثيل را در ابيات زير به صورت نغز بيان كرده است :
گر جنين را كس بگفتى در رحم * هست بيرون عالمى بس منظم
يك زمين خرمى با عرض و طول * اندر آن ، صد نعمت و چندين اكُول
كوه‌ها و بحرها و دشت‌ها * بوستان‌ها باغ‌ها و كشت‌ها
آسمان بس بلند و پرضياء * آفتاب و ماهتاب و صد سها
از شمال و از جنوب و از دَبور * باغ‌ها دارد عروسىها و سور
در صفت نايد عجايب‌هاى آن * تو در اين ظلمت چه اى ، در امتحان