اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى (فارسى) — الصفحة ٩٥
راه كشف حقايق
مىآيد كه پيامبر اكرم ، اهل بيت او عليهم السلام و سخنان مؤمنان آنها را تبيين مىكنند و در اين هنگام است كه آدمى مىتواند انديشه‌هاى درست را از نادرست باز شناسد .
قرآن كريم مىفرمايد : الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ . مفهوم اين سخن آن است كه دو واژه در ميان است يكى « سماع » و ديگرى « استماع » ، « سماع » آن است كه آدمى بدون توجه وتمركز به سخنى گوش دهد ، ليكن « استماع » آن‌است كه آدمى با توجه و هوشيارى سخنى را گوش دهد . پس قرآن كريم به كسانى اشاره دارد كه با توجّه به سخن گوش مىدهند و صحيح را باز مىستانند و سخن نادرست را رها مىكنند :
الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ اولُوا الْأَلْبَابِ « 1 » .
« كسانى كه سخن را مىشنوند و از بهترين آن پيروى مىكنند ، اينان همان كسانى هستند كه خداوند آنها را هدايت كرده است و اينان همان خردمندان‌اند . »
يعنى آنها همان انديشمندان و صاحبان خرد هستند ، چنان كه مىفرمايد :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ « 2 » .
« اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد اگر فاسقى براى شما خبرى آورد تحقيق كنيد ، مبادا از روى نادانى به مردمى آسيب برسانيد ، آنگاه از كارى كه كرده‌ايد پشيمان شويد » .
پس خداوند سبحان از بندگان مىخواهد كه در سخنان درنگ كنند ، زيرا سخن فاسقان آدمى را جز به پشيمانى نمىكشاند ، كه ، فاسق چيزى نيست مگر همان درى كه جهل از آن مىآيد . قرآن كريم مىفرمايد :
أَمْ لَمْ يَعْرِفُوا رَسُولَهُمْ فَهُمْ لَهُ مُنِكِرُونَ « 3 » .
« يا اين كه پيامبرشان را نشناخته‌اند ولذا او را انكار مىكنند . »
( 1 ) - سورهء زمر ، آيهء 18 . ( 2 ) - سورهء حجرات ، آيهء 6 . ( 3 ) - سورهء مؤمنون ، آيهء 69 .