اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى (فارسى) — الصفحة ٢٦٥
فصل نهم : شبهه‌ها و پاسخها
فصل نهم : شبهه‌ها و پاسخها
فصل نهم : شبهه‌ها و پاسخها
پيش از آغاز پاسخ به شبهه‌هايى كه بر مسألهء جبر و اختيار سايه افكنده ، شايسته است به اين حقيقت مهم اشاره كنيم كه براى شناخت درست از نادرست شيوه‌اى بغايت دقيق وجود دارد كه آدمى مىتواند آن را به كار برند . در پرتو اين شيوه شناخت آشكار و جدا كردن انديشه‌هاى درست از نادرست به گونه‌اى روشن رخ مىنمايد . آيات قرآن كريم و روايات رسيده از معصومين عليه السلام بارها به اين شيوه اشاره كرده‌اند .
اين شيوه چنين است كه انديشه را بر هواى نفسانى عرضه مىكنيم ، اگر اين انديشه با هواى نفسانى همسو بود معمولًا مخالف حق و صواب است و اگر با هواى نفسانى ناهمسو بود معمولًا موافق حق و صواب است .
ولى اين كار چگونه صورت مىپذيرد و تجربيات بشرى در اين چار چوب كدام است ؟
ممكن است گفته شود شخصى كه - براى مثال - در حكومتى ظالم به سر مىبَرد خالى از آن نيست كه يكى از دو موضع مىتواند داشته باشد ، يا حكومت را تأييد مىكند و يا به مخالفت با آن بر مىخيزد و البتّه خاموشى در برابر جنايتهاى حكومت ستمگر ، تأييد آن تلقّى مىشود .
و تأييد يعنى علاقهء شخصى به ادامهء ستم ، كه مراتب آن ، بر حسب منافعى كه