اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى (فارسى) — الصفحة ١٤٢

قرآن و عقل

بيفزايد و آن را از حالت ركود و فرو بستگى به در آورَد تا درك كند آنچه در اين زندگى دنيايى در اختيار او قرار گرفته در حقيقت توشهء راهى است كه از آن بهره مىگيرند و ناگزير از ميان مىرود و زينت و زيورى است كه او را به لهو مىكشاند و از نعمت هميشگى بازش مىدارد كه در پس اين زينت و زيور رخ خواهد نمود و براى كسى آماده شده كه حقيقت آن را درك كند و پرهيز در پيش گيرد و در راه خشنودى خدا بكوشد .

اى هشام ! خداوند سپس كسانى را كه از عقل خود بهره نمىبرند به كيفر خود هراسانده است و فرمود :

ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ « 1 »

« آنگاه ديگران را نابود كرديم . »

كسانى كه عقل خود را به كنارى مىنهند و به كارش نمىبندند حقيقت زندگى آن جهان را درك نمىكنند ولذا در ناكجا آبادهاى جهل به لهو گرفتار مىآيند ، خويش را به بازى و بيهودگى سرگرم مىسازند ، بىهيچ نگاهى به آينده ، فقط لحظهء حاضر را غنيمت مىشمارند . خداوند سبحان آنها را به نابودى ، بيچارگى وعده كرده و فرموده است :

وَإِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِم مُّصْبِحِينَ « 2 » .

« شما بر آنها مىگذريد بامدادان و شامگاهان ، ايا تعقّل نمىكنيد ؟ »

اى هشام ! خداوند سپس عقل را از علم جدا كرده مىفرمايد :

وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ وَمَا يَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَالِمُونَ « 3 » .

« اين مَثَلها را براى مردم مىزنيم و جز دانايان آن را درك نمىكنند . »

( 1 ) - سورهء صافّات ، آيهء 136 . ( 2 ) - همان ، 137 . ( 3 ) - سورهء عنكبوت ، آيهء 43 .