سيماى انسان كامل در قرآن (تفسير سوره فرقان) (فارسى) — الصفحة ٣٢٨

حقيقت توبه چيست ؟

پاكسازى گردد . توبه آن ندامت و پشيمانى از عمل زشت ديرينه است كه از اعماق دل سرچشمه گيرد و آثار آن در سراسر زندگى جوانه زند و نه تنها زبان مظهر وجود چنين ندامت باشد ، بلكه تجليات آن در تمام مظاهر زندگى انسان ديده شود .

امير مؤمنان على عليه السّلام در نهج البلاغه با بيانات بليغ خود ، عالىترين درجهء توبه را بيان كرده است . در محضر امام ، مردى بدون اين‌كه حقيقت استغفار را درك كند ، صيغهء توبه را به زبان جارى كرد ؛ نحوهء گفتن طورى بود كه وى اين سخن را بسان بازى با الفاظ بر زبان ، جارى مىساخت و مىگفت : « استغفر اللّه » بىآنكه انقلابى در درون او برپا گردد .

چنين استغفار بىروحى امام را ناراحت كرد و امام به او فرمود :

« أ تدري ما الاستغفار إنّ الاستغفار درجة العلّيين ، و هو اسم واقع على ستّة معان » ؛

تو مىدانى استغفار چيست ؟ استغفار مقام بلند پايگان از افراد با ايمان است كه شش شرط لازم دارد :

1 . « الندم على ما مضى » ؛

پشيمانى از كارهاى بد گذشته .

2 . « العزم على ترك العود إليه أبدا » ؛

تصميم بگيرد كه بار ديگر به سوى آن گناه بازنگردد و با گذشته وداع كند .

3 . « أن تؤدّي إلى المخلوقين حقوقهم حتّى تلقى اللّه أملس ليس عليك تبعة » ؛