سيماى انسان كامل در قرآن (تفسير سوره فرقان) (فارسى) — الصفحة ٢٢٥

[ 2 . مقصود از تسلط بر عرش كه مفهوم لفظ « استوى » است چيست ؟ . . . ]

چيست ؟ و چرا قرآن پس از بيان آفرينش آسمانها و زمين عنايت دارد كه بفرمايد : « ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ » * « 1 » بر عرصهء هستى كه عرش قدرت اوست مسلط گرديد .

مقصود از اين جمله ، اين است كه خداوند ، پس از آفريدن آسمانها و زمين ، بر ملك خود استيلا يافت و نتيجهء استيلاى بر آن ، جز تدبير و تنظيم امور آنها چيزى نيست و لذا در بسيارى از موارد ، پس از جملهء مورد بحث ، لفظ « يدبر » و يا چيزهايى مانند مسخّر كردن آفتاب و ماه كه از مصاديق روشن تدبير است وارد شده است ؛ براى نمونه در دو آيهء زير دقت بفرماييد :

« ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ « 2 » ؛

بر عرش استيلا يافت و امور جهان را تدبير و تقدير مىنمايد » .

« ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ ؛ « 3 »

بر عرش مستولى شد و ماه و آفتاب را تسخير و رام نمود » .

بلكه از برخى از آيات استفاده مىشود كه نتيجهء « استيلا » بر عرش ، علاوه بر تدبير ، اطلاع از امورى است كه در جهان خلقت مىگذرد ، به گواه اين‌كه در سورهء حديد ( آيهء 4 ) پس از جملهء

( 1 ) . اين جمله در قرآن ، پس از بيان آفرينش آسمان و زمين به طور مكرر آمده است ر ك : اعراف ( 17 ) آيهء 54 ؛ يونس ( 10 ) آيهء 30 ؛ طه ( 20 ) آيهء 50 ؛ سجده ( 32 ) آيه 45 و حديد ( 57 ) آيهء 40 . ( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 3 . ( 3 ) . رعد ( 13 ) آيهء 2 .