خودسازى و مسائل روانى (فارسى) — الصفحة ٩٠
غم و ترس و تداوى
برزخ خوب است ، براى دورى از جهنم مفيد است نگاه كرده‌ايم . در حالى كه مهمترين دستوران روانى و بهترين دستورات روحى در لابه‌لاى كلمات مذهبى است ، و اينها راستى بزرگترين اساتيد روانشناس بوده‌اند چنان كه در مسئله غم ديديم ، به آن مقدارى كه من ديدم يكنواخت همه و همه غم و اندوه را كوبيده‌اند ، ولى سرور عرفاء على عليه السلام از آن قبيل غم‌ها تعريف كرده و كاشف بلندى روح قرار داده است .
همه مىدانيم كه در شرع اسلام غيبت كردن و بدگوئى حرام است .
مفاسد بسيارى دارد كه در صدد بيان آن نيستيم .
دعوت غير مستقيم به طرف گناه هست . هتك حرمت ديگران هست .
از بين بردن حس اطمينان هست . آرامش اجتماع بر هم زدن هست .
خرجهاى گران براى سندهاى رسمى هست .
ولى يك نكته در اين حكم اسلامى حرمت غيبت مسئله تأثير در خود غيبت كننده و شنونده غيبت مىباشد و لذا اسلام براى هر دو حرام كرده و پيغمبر اكرم فرموده است :
« السامع احد المغتابين » : شخصى كه غيبت را مىشنود مثل غيبت كننده است .
از نظر تأثير روحى و روانى هر دو يكنواختند ، يا هر دو شريكند .
شخصى كه بدگوئى از ديگران مىكند روح او به همين مقدار تبليغ بدى كرده و در روان خود اثر گذاشته است و در شنونده نيز همينطور .
در توضيح اين مطلب بد نيست جمله‌اى را از يك زن آمريكائى در برابر محمد عبده نقل كنيم به طورى كه شاگرد عبده نويسنده المنار نقل كرده است :