احكام معاملات (فارسى) — الصفحة ٢٦٤
3 - غِشّ و تَدْليس « 1 »
ششم - اگر بهره‌مندى از چيز نجس شده غير قابل تطهيرى « همچون آب ميوه ، روغن خوراكى و يا سركه نجس شده » تنها در صورت پاكى و طهارت آن ، متصوّر باشد ، دادوستد آن جايز شمرده نمىشود ، مگر اينكه عرفاً بتوان براى آن استفاده‌حلال وهدفمند ديگرى را تعريف كرد . از اين دست مىتوان به داد وستد روغن خوراكى نجس شده ، البتّه به عنوان سوختِ چراغهاى قديم اشاره كرد .
3 - غِشّ و تَدْليس « 1 »
3 - غِشّ و تَدْليس « 1 »
از رسول خدا ( ص ) نقل شده است كه ايشان در حديث مناهى فرمودند :
« وَ مَنْ غَشَّ مُسْلِماً فِى شِرَاءٍ أَوْ بَيْعٍ فَلَيْسَ مِنَّا وَ يُحْشَرُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ الْيَهُودِ لِأَنَّهُمْ أَغَشُّ الْخَلْقِ »
« 2 » .
« هركس در خريد و فروش مسلمانى را فريب دهد ، از ما نيست و در روز قيامت با يهود محشور مىشود ، زيرا كه آنها فريبكارترين مردم در حق مسلمانان هستند . »
وفرمود :
« لَيْسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ مُسْلِماً . »
« 3 »
« از ما نيست آنكس كه مسلمانى را فريب دهد . »
وفرمود :
« وَ مَنْ بَاتَ وَ فِى قَلْبِهِ غِشٌّ لِأَخِيهِ الْمُسْلِمِ بَاتَ فِى سَخَطِ اللَّهِ وَ أَصْبَحَ كَذَلِكَ حَتَّى يَتُوبَ »
« 4 » .
« هركس شب را بخوابد و در قلبش فريب « وخيانتى » نسبت به برادر مسلمانش باشد ، شب را در غضب خدا گذرانده‌است و در همين حالت صبح مىكند تا اينكه توبه كند . »
احكام :
فريب وغِش در معاملات وقراردادها حرام است ، كه دراين مورد به اجمال سخن گفته شد . يكى از مصداقهاى غش در معامله تدليس است . مثالى كه در منابع فقهى از آن ياد مىشود ، آرايشگرى است كه در مورد زنى كه قصد ازدواج با او دارند تقلّب مىكند . يعنى به وسيله تغييرات ظاهرى بر روى زنى كه قصد ازدواج با او دارند سعى
( 1 ) - غِشّ در اصطلاح فقهى به معناى تقلّب در كالاى مورد معامله است و تدليس نيز با اندك تفاوتى به همين مفهوم است ( با اين تفاوت كه بيشتر در يك مورد خاصّ يعنىنيرنگ در آرايش زن براى ازدواج به كار مىرود . ) امّا از آنجا كه نه غشّ و نه تدليس معادل دقيق و مناسبى در فارسى ندارد لذا در ترجمه از همان الفاظ عربى استفاده شده‌است - مترجم . ( 2 ) - وسائل الشيعه ج 27 ، باب 86 ص 282 ( چاپ 29 جلدى ) . ( 3 ) - وسائل الشيعه ج 27 ، باب 86 ص 282 ( چاپ 29 جلدى ) ( 4 ) - همان ص 286 .