احكام معاملات (فارسى) — الصفحة ٢٢٧
4 - حلال و حرام در عرصه فعّاليّتهاى اقتصادى
مستحقّ آن است ، فشار آوردن بر زن به خاطر كوتاه آمدن از مهريه يا بخشى از آن ، يا امتناع از پرداخت مهريه زنى كه مرد ، پس‌از دخول خواستار طلاق او مىباشد واعمال ديگرى از اين دست ، از موارد ستم مالى به همسر شمار مىشوند .
ه - فريبكارى « 1 » در معاملات ؛ تقلّب يا فريبكارى در عرصه داد وستد عبارت است از ارائه كالا بر خلاف عرف و يا بر خلاف قرارداد بسته شده ميان دو طرف . برخى نمونه‌هاى آن عبارت‌اند از :
- آميختن شير به آب بدون اطّلاع خريدار .
- آميختن كالاهاى نامرغوب با كالاهاى مرغوب به گونه‌اى كه خريدار متوجّه آن نشود .
- پنهان كردن آسيبهاى يك كالا و يا نقاط ضعفى كه اگر خريدار به آن عيبها پى برد از خريد صرف نظر خواهد كرد .
- دادن كالايى با مرغوبيّت كمتر نسبت به آن چيزى كه در قرارداد عنوان شده است .
در واقع نمونه‌هاى تقلّب در داد وستدهاى امروزين بسيار گوناگون‌اند . پس هرچه در عرف مردم به عنوان تقلّب ويافريب شناخته شود ، مشمول اين حكم خواهد شد .
و - اينكه كسى قيمت كالا را بدون اينكه بخواهد آن را خريدارى كند با هدف تشويق ديگر خريداران به بالابردن قيمت كالا ، بالاببرد . اين عمل كه در ادبيات فقهى از آن به « نجش » تعبير شده است ، اگر با همكارى فروشنده صورت گيرد حرام مى باشد . لازم به ذكر است كه بيشتر اوقات استفاده از اين روش در مزايده‌هاى عمومى ديده مىشود .
چه بسا هر روشى كه فروشندگان براى ايجاد اشتياق دروغين در مشتريان براى خريدارى كالاها به بهايى بيش از بهاى واقعى آنها اتّخاذ كنند و در نتيجه هر عملكردى كه به فريب ونيرنگ وكلاهبردارى در معاملات تجارى بينجامد ، مشمول اين حكم خواهد شد . « 2 »
( 1 ) - غشّ . ( 2 ) - مصاديق مال‌اندوزى حرام بسيارند ، كه مىتوان در ابواب معاملات كتب فقهى بيش‌از پيش بدانها دست يافت . همچنين در فصلهاى بعدى نيز بدين مصاديق اشاره خواهدرفت .