احكام معاملات (فارسى) — الصفحة ٢٢٢

2 - امور پسنديده در عرصه كسب روزى

1 - اهتمام به درخواست روزى حلال ، و نه حرام .

2 - زيان نرساندن و به مشقّت وسختىهاى بزرگ نينداختن خود براى كسب روزى بيشتر .

3 - رها نكردن ديگر اوامر الهى چه واجب و چه مستحبّ ، به خاطر زياده خواهى در طلب دنيا .

دوّم : روايات ، اصل آسانگيرى را در فعّاليّتهاى اقتصادى ، به ويژه به هنگام داد وستد با ديگران مورد تأكيد قرار مىدهند . به طور كلّىتوجّه انسان به كسب درآمد وسود نبايد برخوردارى وى را از اخلاق نيكو تحت تأثير قرار دهد . برخى مصاديق آسانگيرى در داد وستد عبارت‌اند از :

1 - فسخ قرارداد در صورتى كه يكى از دوطرف معامله پشيمان شده باشد ، وقبول لغو قرارداد در صورت درخواست يكى از دوطرف ، هر چند درخواست او دليل روشنى ، نداشته باشد .

2 - تفاوت قائل نشدن ميان مشتريان در بهاى كالا ، وپايبندى به بهايى يكسان براى تمام معامله كنندگان . البتّه اختلاف محدودى ميان قيمتها براى افراد مختلف به دلايل معنوى چون خويشاوندى ، دوستى و يا برترى در پرهيزگارى و اخلاق ، اشكالى ندارد .

3 - اينكه به هنگام خريد و فروش براى دورماندن از زيان زدن به مردم و بر حذر ماندن از كم فروشى كمى برپيمانه مورد نظر بيفزايد .

4 - به طور كلّى آسان‌گيرى در داد وستدهاى تجارى با مردم و همچنين آسان‌گيرى در پرداخت بدهيهاى خود و همچنين در وصول طلبهاى خود از ديگران .

5 - سخت نگرفتن وپافشارى نكردن بر قيمتها ، در هنگام فروش . در واقع روايات بر فروش كالا هرچند با سودى كم تأكيد دارند .

سوم : رنگ وشكل الهى دادن به مراكز اقتصادى وتوليدى تا فضاى مادّى اين گونه مراكز ، اخلاق انسان را تحت تأثير قرار ندهند . اين امر با اتّخاذ تدابير زير به وقوع خواهد پيوست :