احكام معاملات (فارسى) — الصفحة ٢٠٥

منابع درآمد :

پيش درآمد :

سخن امام صادق ( ع ) در باب فعاليتهاى اقتصادى

در كتب روايى ، حديث مفصّلى « 1 » از امام صادق ( ع ) پيرامون فعّاليتهاى اقتصادى ، گونه هاى مختلف آن وكسبهاى جايز و حرام روايت شده است .

در اين حديث منابع درآمد به چهاربخش تقسيم مىشود :

1 - ولايت « استخدام و كار در حكومت » .

2 - تجارت « فرآيند مبادله كالا » .

3 - صنعت وپيشه ورى .

4 - اجاره وكارمزد « يا فروش خدمات » .

از آن رو كه اين حديث پايه هاى فعاليت اقتصادى و احكام منابع درآمد را روشن مى سازد ، در آغاز ، متن حديث را آورده وسپس احكام شرعى را از آن استخراج مى كنيم .

منابع درآمد :

اوّلين امرى كه امام ( ع ) در اين حديث يادآور مى شوند ، اشاره به گونه هاى جايز و حرام كسب است . اين امر نشان مىدهد كه شريعت ، عرصه اقتصاد را واننهاده ، بلكه احكام وقانونهايى را براى آن قرار داده است .

امام ( ع ) در پاسخ پرسشى در باب معيشت مردم ، اين گونه مى فرمايند :

« جَمِيعُ الْمَعَايِشِ كُلِّهَامِنْ وُجُوهِ الْمُعَامَلَاتِ فِيمَابَيْنَهُمْ مِمَّايَكُونُ لَهُمْ فِيهِ الْمَكَاسِبُ أَرْبَعُ جِهَاتٍ وَيَكُونُ مِنْهَا حَلَالٌ مِنْ جِهَةٍ ، حَرَامٌ مِنْ جِهَةٍ .

( 1 ) - اين روايت در منابع زير نقل شده است : تحف العقول عن آل الرسول از شيخ ابى محمّد الحسن بن على بن الحسين بن شعبه الحرّانى . وسائل الشيعة ، حرّ عاملى ( كتاب التّجارة ) ، بحارالأنوار ، علّامه مجلسى ( كتاب العقود والايقاعات ) .