منطق مقارن (فارسى) — الصفحة ٧٩

چند نكته

مىنگرى و آنانرا هم در اين معنى با او شريك مىبينى ، چنان كه در هركدام از آنها عوارض و مشخصات خاصى را نيز مشاهده ميكنى .

در مرحله بعد ، هر كدام از آنها را از عوارض و مشخصات مخصوص به خود ، جدا نموده و تجريد مىكنى . در نتيجه حد مشترك بين تمام آنها باقى مىماند و آن عبارت است از انسانيت بطور كلى .

بنابراين كليات با طى 5 مرحله به دست مىآيند .

1 - ادراك حسى جزئيات ، و اين اولين چيزى است كه در علوم و در احساس به اشياء ، حاصل مىشود و سرمايه همه دانشهاست .

2 - مقايسه نمودن بين جزئيات ادراك شده .

3 - تجريد آنها از خصوصيات و مشخصات فردى .

4 - تعميم دادن آنچه پس از تجريد باقى مانده است .

5 - نامگذارى باقيمانده مزبور « 1 »

4 - كلى را 3 اصطلاح است : طبيعى و منطقى و عقلى .

توضيح اينكه در عبارت : انسان كلى است ، 3 چيز وجود دارد :

1 - طبيعت انسان " به خودى خود " 2 - مفهوم كلى " به خودى خود " 3 - هر دوى آنها با هم " انسان كلى "

اولى را در اصطلاح كلى طبيعى خوانند ، زيرا طبيعتى است بگونه ديگر طبايع جهان و دومى را كلى منطقى خوانند ، چه اينكه تنها منطقى است كه به مفهوم كلى - آنچه فرض صدق آن بر افراد كثير ممكن باشد -

( 1 ) - آنچه گفتيم با ملاحظه حال كلى به خودى خود است و اما در ملاحظه قواى انسانى ، كلى تنها داراى 3 حالت است : 1 - مرحله حس 2 - مرحله خيال و آن عبارت از تصور نمودن آنچه حس نموده‌ايم 3 - مرحله تعقل كه همان مرحله كلىسازى مىباشد .