منطق مقارن (فارسى) — الصفحة ١٧٧
" وظائف خطيب "
كاغذ بخواند ، يا طوطىوار عباراتى را با عين همان الفاظ از بر كند و بازگو نمايد .
از جمله چيزهايى كه گفته‌اند : در حين خطابه ، بايد از آن پرهيز شود ، يكى عذرخواهى از شنوندگان است . مثلا " مزاحم شما شدم " - " مرا ببخشيد " و از اين قبيل .
و ديگر اينكه مقدمه بحث را تفصيل ندهد و آن را چندان به درازا نكشد كه وقت گنجايش آن را نداشته باشد .
حال ببينيم در رابطه با شنوندگان چه وظائفى دارد ؟ .
از جمله اينكه بايد مراعات حال آنها را نموده و موجبات خستگيشان را فراهم نياورد چه اينكه شنونده گاه در حالتى است كه سخن به آسانى در او اثر مىكند و گاهى برعكس .
بنابراين بايد مواظب بود و سخن را در جايگاه شايسته خويش جاى داد . زيرا تنگى مكان و كثرت اجتماع و دگرگونى هوا - از سرما و گرما - و ناراحتى شنوندگان ، همگى داراى تاثيرات نيك و بدى هستند . چنان كه مراعات حال شنونده بر هر گوينده‌اى واجب است ، هرچند در غير خطابه .
در ادبيات عرب و عجم داستانها از پرگوئى و يا بيجاگوئى افراد آمده است . « 1 »
و اما وظائفى كه در رابطه با سخن دارد :
از جمله اينكه نبايد الفاظ مشترك را استعمال كند مگر برحسب ضرورت و ديگر اينكه بايد زبان‌آور و بليغ بوده و انواع سخنان اعم از مزاح و مثال و حكايت « 2 » و استدلال بهم آميزد و مخصوصا حالات بزرگان اقوام و ستايش از صفات بلندشان را ذكر كند ، و بويژه فضائل اهل بيت عصمت ( ع )
( 1 ) - بعنوان نمونه در دو كتاب مقصود الطالب و متن عربى اين كتاب ذكرى بميان آمده است . ( 2 ) - فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ - قرآن كريم آيه 176 اعراف .