رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — الصفحة ٤٧٤

د ) توحيد افعالى

بلكه از قرآن شريف و روايات اهل بيت عليهم السلام به خوبى استفاده مىشود هر چيزى كه دل را مشغول و از خداوند متعال دور كند ، همان بت انسان است .

« لا تُلْهِكُمْ امْوالُكُمْ وَ لا اولادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ » . « 1 » « اموال و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نكند » .

اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمود :

« كُلَّما شَغَلَكَ عَنِ اللَّهِ فَهُوَ صَنَمُكَ » . « هر چيزى كه تو را از ياد خدا دور كند ، همان بت توست » .

د ) توحيد افعالى

د ) توحيد افعالى

موثّرى در جهان هستى جز خداوند متعال نيست . اين مفهوم نيز از معانى كلمهء « لا إله الّا اللَّه » است . تحقّق اين قسم از توحيد بسيار مشكل است ، زيرا التزام عملى به اين امر مشكل است :

« وَ ما يُؤْمِنُ اكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ الَّا وَ هُمْ مُشْرِكُون » . « 2 » « بيشترشان به خداوند ايمان نمىآورند مگر اينكه ( با او چيزى را ) شريك مىگيرند » .

به عبارت ديگر ، هر فعلى و هر اثرى كه در جهان هستى پديد مىآيد ، همه ، از ارادهء حقّ تعالى است :

« اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَىء » . « 3 » « خدا آفرينندهء هر چيزى است » .

« لَهُ مَقاليدُ السَّمواتِ وَ الْارْض » . « 4 » « كليدهاى آسمان و زمين از آن اوست » .

« فَسُبْحانَ الَّذى بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَىءٍ وَ الَيْهِ تُرْجَعُون » . « 5 » « منزّه است خداوندى كه مالكيت و حاكميت همه چيز در دست اوست و به سوى

( 1 ) - منافقون / 9 . ( 2 ) - يوسف / 106 . ( 3 ) - رعد / 16 . ( 4 ) - زمر / 63 . ( 5 ) - يس / 83 .