كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى) — الصفحة ٤٦

تفاوت ميان فضايل و رذايل

تفاوت ميان انسان ، فرشته و حيوان

تفاوت ميان انسان ، فرشته و حيوان

تفاوت ميان انسان و فرشته آن است كه فرشته ، تنها از بُعد معنوى و روحانى برخوردار است ، در صورتى كه آدمى ، در كنار بعد معنوى و روحانى ، از بعد مادى و ناسوتى نيز برخوردار است كه قرآن آن را نفس امّاره مى نامد .

امّا تفاوت ميان انسان و حيوان در اين است كه حيوان ، تنها بُعد مادى دارد ، بى هيچ بُعد معنوى و روحانى . پس فرشته و حيوان ، هر يك تنها يك بُعد دارند و حال آنكه انسان از دو بُعد بهره مند است . اين گونه وجودى ، مقتضى آن است كه آدمى به تدريج در پى يافتن كمالى كامل باشد ، درحالى كه حيوانات و فرشتگان چنين نيستند . خداوند مى فرمايد :

( و ما منّا الّا له مقام معلوم . ) 29

و هيچ كس از ما نيست مگر آنكه جايى معلوم دارد .

جبرئيل به سرور ما ، احمد ( ص ) عرض كرد :

" لو دنوت نمله لا حترقت . " 30

اگر يك سر انگشت ديگر نزديك شوم ، آتش مى گيرم .

چه نيكو سروده شاعر پارسى گوى كه :

گفت جبريلا بيا اندر پيم * گفت رو رو من حريف تو نيم

همين امتياز ، مقتضى آن است كه آدمى محور علم اخلاق باشد لذا موضوع علم اخلاق ، عبارت است از هر آنچه به تكاليف شرعى و عرفى مربوط مى باشد .

تفاوت ميان فضايل و رذايل

تفاوت ميان فضايل و رذايل

از مباحث پيش گفته ، آشكار شد كه حُسن فضايل و قُبح رذايل ، فطرى است . خداوند مى فرمايد :

( و نفس و ما سويها فالهمها فجورها و تقويها . ) 31