كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى) — الصفحة ١١٣

رفع اشكال درباره جاودانگى دوزخيان

زيرا خدا نعمتى را كه به قومى ارزانى داشته است ، دگرگون نسازد ، تا آن قوم ، خود آن را دگرگون سازند .

آيات ، آشكار هستند و در اينكه ميان اعمال خواه خير باشد يا شر با حوادث پيوندى وجود دارد .

همهء اين مفاهيم را دو آيه از قرآن مجيد در كنار يكديگر آورده است .

( و لو انّ اهل القري امنوا و اتّقوا لفتحنا عليهم بركاتٍ من السّماء و الارض و لكن كذّبوا فأخذناهم بما كانوا يكسبون . ) 158

اگر مردم قريه ها ايمان آورده و پرهيزگارى پيشه كرده بودند ، بركات آسمان و زمين را به رويشان مى گشوديم ، ولى پيامبران را به دروغگويى نسبت دادند . ما نيز به كيفر كردارشان مؤاخذه شان كرديم .

( ظهر الفساد في البّر و البحر بما كسبت أيدي النّاس ليذيقهم بعض الّذي عملوا لعلّهم يرجعون . ) 159

به سبب اعمال مردم ، فساد در خشكى و دريا آشكار شد تا به آنان ، جزاى بعضى از كارهايشان را بچشاند ، باشد كه بازگردند .

" پس ، رويدادهاى هستى تا حدّى تابع اعمال مردم مى باشند و نوع بشر در صورتى كه فرمانبرى از خدا را پيش گيرد و راهى را بپيمايد كه موجب خشنودى اوست ، سبب ساز خيرات و بازشدن درهاى بركات خواهد گشت . و انحراف از راه عبوديت و فرورفتن در سرگردانى وگمراهى و تباهى نيت و پليدى اعمال ، سبب ساز ظهور فساد در خشكى و دريا و نابودى ملتهاست . و موجب مى گردد ستم انتشار يابد و امنيت از ميان برود . و ديگر نابهنجارهايى رخ نمايد كه به انسان و اعمال او باز مى گردد ، نيز موجب ظهور مصيبتها ، حوادث مهلك طبيعى مانند سيل ، زلزله ، آذرخش ، طوفان و نظاير آن مىشود . خداوند سيل عرم و طوفان نوح و آذرخش ثمود و تندباد عاد را از اين دست مىداند . 160 "