آفاق نيايش (تفسير دعاى كميل) (فارسى) — الصفحة ٤٦٠

انواع توحيد

انواع توحيد

انواع توحيد

از آن جا كه اميرالمؤمنين ( ع ) بارها و بارها درخواست مقام قرب را از خدا مىكند معلوم مىشود كه اين مقام از موارد فضل الهى است كه به هر كس كه بخواهد مىدهد . لذاست كه حضرت فرمود : « فانّه لاينال الا بفضلك » و اين اشاره به توحيد افعالى است كه اغلب مردم از آن بى بهره اند . كلام الهى است :

؛ وَ مَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ « 1 » بيشترشان هم ايمان نمىآورند مگر آن كه مشرك باشند .

بنابراين ، توحيد به چند نوع تقسيم مىشود :

الف ) توحيد ذاتى : اين نوع توحيد در كلام الهى كه فرموده :

؛ لَوْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً لَاصْطَفَى مِمَّا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ سُبْحَانَهُ هُوَ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ « 2 » مورد نظر است ، در فلسفه هم به آن ، « واحدية الذات » اطلاق مىشود .

ب ) توحيد صفاتى : منظور از كلام الهى : ؛ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ « 3 » همان است ، در فلسفه هم « احديّة الصفات » به آن اطلاق مىگردد ، يعنى صفات حضرت حق عين ذات مقدس اوست .

ج ) توحيد عبادى : اين نوع توحيد نيز در كلام الهى كه فرموده : ؛ قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلهُكُمْ إِلهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحاً وَ لَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَداً « 4 » مورد نظر قرار گرفته است .

( 1 ) . يوسف ، آيه 106 . ( 2 ) . زمر ، آيه 4 . ( 3 ) . اخلاص ، آيه 1 . ( 4 ) . كهف ، ايه 110 .