آفاق نيايش (تفسير دعاى كميل) (فارسى) — الصفحة ٢٥

شهادت كميل

زدند . « 1 » - اگر چه كميل با عثمان مخالف شديد بود ولى در قتل او دخالت نداشتحجاج آن قدر كميل را اذيت و آزار داد تا در سال 83 هجرى و در سن 90 سالگى به شهادت رسيد . « 2 » و مرقد او اكنون بين كوفه و نجف زيارتگاه بسيارى از مسلمانان است .

در جمع‌بندى مطالب گذشته بايد گفت كه :

1 . كميل از شخصيت‌هاى بزرگ مورد اطمينان بلكه صاحب سر اميرالمؤمنين بوده است و علماى رجال همه او را مورد اطمينان دانسته اند .

2 . بزرگانى كه برخى از آنها ذكر شدند اين دعا را به كميل نسبت داده اند .

3 . بزرگانى كه شرح بر دعاى كميل نوشته‌اند ، مانند : حاج كلباسى - كه از بزرگان محدثين و علماء بوده است - و هم‌چنين علامه سبزوارى - كه شرحى علمى بر آن نوشته - تكيه بر شهرت دعا نموده و آن را مستغنى از بيان سند دانسته اند ، و در خيلى از كتب ادعيه سندى براى دعا ننوشته اند يعنى شهرت آن به قدرى بوده است كه احساس نياز به ذكر سند نكرده اند .

4 . فقرات دعا و جامعيت آن ، جهات فصاحت و بلاغت آن ، كاشف است كه از منشآت اميرالمؤمنين ( ع ) است .

5 . سنخيت دعا با دعاهاى اميرالمؤمنين ( ع ) بسيار روشن است .

6 . يك عمل مستحب كه مناجات با خدا است و در هر حال مطلوب است ، چنان‌كه خطاب به موسى شد :

« اذْكُرْنِى عَلَى كُلِ حَالٍ

؛ موسى ! در هر حالى مرا ياد كن . »

از اين رو پيداست كه دعاى كميل محكم و مستند است به روايات وارده در اين زمينه و كلام بزرگان و توثيق علما كه اندكى از آن را دراين مقال بيان كرديم كه اين خود

( 1 ) . ارشاد مفيد ، ترجمه ساعدى خراسانى ، فصل 67 ، شهادت كميل ، ص 317 . ( 2 ) . منتهى الامال ، ج 1 ، ص 503 .