آفاق نيايش (تفسير دعاى كميل) (فارسى) — الصفحة ٢١٨

عكس العمل گناهان

نظير آن خوردن زهر و خودكشى است . اگر چه يك لحظه بيش تر مخالفت نكرده و مرتكب گناه نشده ولى اثر طبيعى اش آن است كه براى هميشه بميرد و وابستگان او هم تمام عمرشان را در سختى و مشقت به سر برند . هر كس كه در تحصيل علم يا كسب مال مدت كمى سختى ها را به جان بخرد اثر طبيعى اش آن است كه آينده در رفاه و آسايش هست بلكه وابستگان او هم آينده در رفاه و آسايش هستند .

لذا اين جا اگر چه تناسب محفوظ نيست ولى اثر طبيعىاش اين‌طور اقتضا مىكند هم‌چنان كه شاعر مىگويد :

اين جهان كوهست فعل ما ندا * سوى ما آيد نداها را صدا « 1 »

و در سروده‌اى ديگر :

چو بد كردى مباش ايمن ز آفات * كه واجب شد طبيعت را مكافات « 2 »

نيز از سراينده‌اى ديگر :

ديدى كه خون ناحق پروانه ، شمع را * چندان امان نداد كه شب را سحر كند « 3 »

سوم : اثر اخروى . اين نوع اثر ، عينى و با عمل متحد است . لذا عملى كه در اين دنيا ظاهر و عرض است در آخرت به صورت حقيقت ظهور خواهد كرد كه به آن « تجسم عمل » مىگويند . از قرآن و روايات هم اين مسئله به دو وجه نمايان است :

يكى آن كه عمل در حقيقت آدمى و هويت او اثر مىگذارد ، كلام الهى است :

( 1 ) . مثنوى معنوى ، دفتر اول « فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند . . . » . ( 2 ) . نظامى گنجوى ، خسرو و شيرين ، اندرز و ختم كتاب ، بيت 32 . ( 3 ) . ملك الشعراى بهار ، ديوان اشعار ، منتخب قطعات « خون ناحق » .