آفاق نيايش (تفسير دعاى كميل) (فارسى) — الصفحة ١٩٤

عوامل سقوط

دل خود باشد ، وضعيتش از اولى بهتر خواهد بود ؛ ولى اگر در صدد رفع آن نباشد از او هم بدتر است .

قرآن كريم اين نوع جهل را همراه با عناد و لجاج مىداند و مىفرمايد :

؛ أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُرِيبٍ « 1 » هر كفر پيشه لج بازى را كه جلوگيرى خير مىكند و سركشى مىنمايد و شكاك است در جهنم بيندازيد .

از همين روست كه به شدت آن را مورد سرزنش قرار داده ، شماتت نموده و فرموده :

؛ لَا يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِي بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ « 2 » بناى كسانى كه شك را در دلشان پايه‌ريزى كردند پايدار نمىماند ، مگر آن كه بند دلشان پاره پاره گردد و از هم گسسته شود .

نوع چهارم : جهل مركب است ، به اين معنا كه آدمى در واقع جاهل باشد ولى يقين داشته باشد كه عالم است . حال چنين كسى از حال تمامى افراد سابق بدتر است و اين مرض ، مرض سختى است و در هر دو سرا موجب عذاب است .

خداوند تعالى فرموده :

- ؛ قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمَالًا الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً « 3 » بگو : مىخواهيد زيان كارترين كسان را به شما معرفى كنيم ؟ آن هايى كه تلاششان در زندگى دنيا بيهوده بوده ولى پيش خودشان گمان كنند كه خوب كارى كرده‌اند .

( 1 ) . ق ، آيه 24 و 25 . ( 2 ) . توبه ، آيه 110 . ( 3 ) . كهف ، آيه 103 و 104 .