سير و سلوك (منزله دوم: توبه) (فارسى) — الصفحة ٨٢
معانى توّاب
توّاب مورد نظر قرآن كريم به سه معنا است :
معناى اوّل اين‌كه ، خداوند متعال « سريع الرّضا » است ؛ يعنى هرچه بنده ، بدى كرده باشد ، اگر توبه كند ، خداوند سبحان خيلى زود با او آشتى مىكند . در دعاى شريف كميل نيز همين تعبير براى حق‌تعالى به‌كار گرفته شده است ؛ اميرالمؤمنين ( ع ) مىفرمايند :
« يَاسَرِيعَ الرّضَا إِغْفِر لِمَن لَا يَمْلِكُ إلَّا الدُّعَاء »
اى كسى كه زود آشتى مى كنى ، بيامرز كسى را كه چيزى جز دعا كردن ندارد .
معناى دوّم توّاب اين است كه خداوند تبارك و تعالى به عالىترين وجه آشتى مىكند . يعنى ريشه‌هاى قهر و كينه را مىسوزاند و چنان بنده را مىبخشد كه گويى قبلًا هيچ گناهى مرتكب نشده است . پيامبر رحمت ( ص ) فرمودند :
« التَّائِبُ مِنَ الذَّنْبِ كَمَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ » « 1 »
توبه‌كننده از گناه همانند كسى است كه گناه ندارد .
معناى سوّم توّاب اين است كه ذات بارى تعالى با تكرار توبه ، مغفرت و رحمت خويش را تكرار مىكند و هرچه بندهء گنه‌كار توبهء خود را بشكند و دوباره توبه كند ، او را مىپذيرد و از توبهء وى استقبال مىفرمايد .
خداوند بنده‌اى كه به سوى او بازگردد را دوست دارد ، هر چند بارها توبهء خود را شكسته باشد :
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرين « 2 »
خداوند ، توبه‌كنندگان را دوست دارد ، و پاكان را ( نيز ) دوست دارد .
بنابراين ، آدمى هرچه گناه كرده باشد و هرچقدر توبهء خود را شكسته باشد ،
( 1 ) . بحارالأنوار ، ج 6 ، ص 21 ( 2 ) . بقره / 222