سير و سلوك (منزله دوم: توبه) (فارسى) — الصفحة ١٥١
5 ) محو تجسّم عمل
وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ في عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً ، اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسيباً « 1 »
قالَ اخْسَؤُا فيها وَ لا تُكَلِّمُونِ « 2 »
لَهُمْ فيها زَفيرٌ وَ شَهيق « 3 »
خوش كن صفتت چرا كه در عالم حشر * حشر تو به صورت صفت خواهد بود
امام صادق ( ع ) نيز با مشاهدهء كثرت حجّاج در بيت‌الله الحرام فرمودند :
« مَا أَكْثَرَ الضَّجِيجَ وَ أَقَلَّ الْحَجِيجَ » « 4 »
چه بسيارند ناله كنندگان و چقدر كم هستند حاجيان
« تجسّم عمل » ، به هر سه معنى ، از نظر قرآن كريم و روايات اهل‌بيت ( ع ) و از نظر عرفان و فلسفه ، بحث مفصّلى دارد كه ذكر جزئيات آن ، خارج از موضوع اين كتاب است ؛ ولى آن‌چه قابل توجّه است ، اين‌كه ، توبه ، تجسّم اعمال بد و ناشايست انسان را در دنيا و آخرت ، محو و نابود مىكند : يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ « 5 » .
در واقع با قاطعيّت مىتوان بيان كرد كه هر سه شكل تجسّم عمل ، بعد از توبه ، محو و نابود مىگردد . و اين لطف خداوند متعال ، يكى از بركات و آثار ارزشمند توبه به شمار مىرود .
( 1 ) . اسراء / 14 - 13 : « و كارنامه هر انسانى را به گردنش آويخته‌ايم ، و روز قيامت براى او نامه‌اى كه آن را گشوده مىبيند بيرون مىآوريم . [ گفته شود ] نامه‌ات را بخوان . كافى است كه امروز خود حسابرس خويش باشى . » ( 2 ) . مؤمنون / 108 : « [ برويد ] در آن گم شويد و با من سخن مگوييد . » ( 3 ) . هود / 106 : « و امّا كسانى كه تيره‌بخت شده‌اند ، در آتش ، فرياد و ناله‌اى دارند . » ( 4 ) . بصائر الدّرجات ، ص 358 ( 5 ) . فرقان / 70