قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى) — الصفحة ٢٣٠

فريب وجدان

نيست و تا در انسان يك نوع آمادگى قبلى نباشد ، از هدايت الهى بهره‌مند نمىشود و چنين آياتى هرگز دليل بر جبر و سلب اختيار از انسان نيست .

هدايت و ضلالت الهى نتيجهء اعمال و عكس‌العمل صفات درونى و اعمال ظاهر ماست و تا انسان فكر خود را در مسير هدايت و كشف حق قرار ندهد ، از وسايل هدايت ( انبيا و كتاب‌هاى آسمانى ) بهره‌اى نخواهد برد و اضلال خداوند چيزى جز اين نيست .

در آيهء 34 سه نوع كيفر براى افراد كافر تعيين شده است :

1 . گرفتارى در دنيا ؛

2 . عذاب اخروى ؛

3 . محروميت از شفاعت در روز واپسين .

منظور از عذاب دنيوى همان بلاهايى است كه دامنگير آنان مىگردد و نتيجهء مستقيم كفر و بىايمانى آنهاست و عذاب اخروى همان كيفر الهى است و محروميت از شفاعت ، نتيجهء نبودن حامى در روز رستاخيز است ؛ زيرا شفاعت شرايطى دارد و ايمان و اسلام ، از شرايط قطعى آن است .

آيهء 35 نتيجهء بحث مفصلى را كه از چندين آيهء پيش ، در مورد حق و باطل آغاز شده ، متذكر مىشود و سرانجامِ هر دو گروه را از نظر پاداش و كيفر ، كه يكى بهشت جاودان و ديگرى جهنم سوزان است ، تشريح مىكند .